Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να παραδεχτούμε ότι κάναμε λάθος; Όταν ο εγωισμός γίνεται πιο δυνατός από την αλήθεια

 



Μερικές φορές γνωρίζουμε πολύ καλά ότι έχουμε άδικο. Παρ' όλα αυτά, συνεχίζουμε να επιμένουμε, να δικαιολογούμαστε και να ψάχνουμε επιχειρήματα. Όχι επειδή δεν καταλαβαίνουμε την αλήθεια, αλλά επειδή φοβόμαστε να αντιμετωπίσουμε αυτό που θα αποκαλύψει για εμάς.

Υπάρχει μια περίεργη στιγμή στις ανθρώπινες σχέσεις. Είναι εκείνη κατά την οποία καταλαβαίνουμε ότι κάναμε λάθος, αλλά αντί να το παραδεχτούμε, αρχίζουμε να ψάχνουμε τρόπους για να αποδείξουμε ότι δεν φταίμε.

Μπορεί να συμβεί σε έναν καβγά με τον σύντροφό μας, σε μια συζήτηση με έναν φίλο, στη δουλειά, ακόμη και σε μια απλή διαφωνία στο διαδίκτυο.

Λέμε κάτι που πληγώνει έναν άνθρωπο. Βλέπουμε την αντίδρασή του. Καταλαβαίνουμε ότι ξεπεράσαμε τα όρια. Κι όμως, αντί να πούμε ένα απλό «έχεις δίκιο, δεν έπρεπε να το πω», απαντάμε:

«Καλά, μην κάνεις έτσι».
«Δεν το εννοούσα όπως το κατάλαβες».
«Κι εσύ όμως έχεις κάνει χειρότερα».
«Εγώ τουλάχιστον είπα την αλήθεια».

Κάπως έτσι, μια συζήτηση που θα μπορούσε να τελειώσει με μια ειλικρινή συγγνώμη μετατρέπεται σε έναν αγώνα για το ποιος θα έχει την τελευταία λέξη.

Το παράξενο είναι ότι πολλές φορές δεν προσπαθούμε να σώσουμε τη σχέση μας. Προσπαθούμε απλώς να σώσουμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.

1. Δεν φοβόμαστε μόνο το λάθος. Φοβόμαστε τι σημαίνει για εμάς

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να πούμε «έκανα λάθος»;

Ίσως επειδή έχουμε συνδέσει την παραδοχή ενός λάθους με την προσωπική μας αξία.

Μεγαλώνουμε σε ένα περιβάλλον όπου συχνά επιβραβεύεται εκείνος που έχει απαντήσεις, εκείνος που ξέρει, εκείνος που δεν αφήνει κανέναν να τον αμφισβητήσει.

Από μικρή ηλικία ακούμε ότι πρέπει να είμαστε δυνατοί, να μην αφήνουμε τους άλλους να μας πατούν και να υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας.

Κάπου στην πορεία, όμως, μπερδεύουμε τη δύναμη με την αδυναμία παραδοχής.

Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να αντιλαμβάνεται ότι έκανε λάθος, αλλά να αισθάνεται πως αν το παραδεχτεί, θα χάσει τον σεβασμό των άλλων.

Στην πραγματικότητα, συμβαίνει συχνά το αντίθετο.

Ο άνθρωπος που μπορεί να πει «δεν είχα δίκιο» δείχνει ότι δεν χρειάζεται να είναι αλάνθαστος για να αισθάνεται ασφαλής με τον εαυτό του.

2. Στις σχέσεις, πολλές φορές προτιμάμε να κερδίσουμε τον καβγά παρά να μη χάσουμε τον άνθρωπο

Ας πάρουμε ένα συνηθισμένο παράδειγμα.

Ένα ζευγάρι διαφωνεί για κάτι ασήμαντο. Μια καθυστέρηση, ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε, μια υπόσχεση που ξεχάστηκε.

Ο ένας αισθάνεται παραμελημένος. Ο άλλος θεωρεί ότι υπερβάλλει.

Αντί να προσπαθήσουν να καταλάβουν τι αισθάνεται ο καθένας, ξεκινούν οι συγκρίσεις.

«Εσύ τι κάνεις;»
«Θυμάσαι τότε που έκανες το ίδιο;»
«Πάντα εγώ φταίω;»

Ξαφνικά, το αρχικό πρόβλημα εξαφανίζεται. Στη θέση του δημιουργείται μια λίστα με παλιά παράπονα.

Και ενώ κανείς δεν θέλει πραγματικά να χάσει τη σχέση, και οι δύο συμπεριφέρονται σαν να βρίσκονται σε δικαστήριο.

Το πιο θλιβερό είναι ότι μερικές φορές ένας από τους δύο γνωρίζει πως ο άλλος έχει δίκιο. Δεν το παραδέχεται, όμως, επειδή πιστεύει ότι θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση.

Μόνο που οι σχέσεις δεν είναι διαγωνισμός.

Δεν υπάρχει νικητής όταν ο άλλος απομακρύνεται πληγωμένος και εμείς μένουμε με την ικανοποίηση ότι είπαμε την τελευταία κουβέντα.

3. Στη δουλειά, το λάθος γίνεται πολλές φορές θέμα εξουσίας

Στον επαγγελματικό χώρο η παραδοχή ενός λάθους μπορεί να είναι ακόμη πιο δύσκολη.

Ένας εργαζόμενος μπορεί να κάνει μια λανθασμένη επιλογή και να προσπαθήσει να την κρύψει, επειδή φοβάται την αντίδραση του προϊσταμένου του.

Ένας υπεύθυνος μπορεί να επιμείνει σε μια απόφαση που αποδείχθηκε λανθασμένη, επειδή δεν θέλει να φανεί ότι δεν είχε υπολογίσει σωστά τα δεδομένα.

Ένας συνάδελφος μπορεί να μεταφέρει την ευθύνη σε κάποιον άλλον, επειδή θεωρεί ότι η παραδοχή θα επηρεάσει τη θέση του.

Το αποτέλεσμα;

Ένα μικρό λάθος μπορεί να εξελιχθεί σε μεγαλύτερο πρόβλημα, μόνο και μόνο επειδή κανείς δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη του.

Υπάρχει, όμως, μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε έναν χώρο εργασίας όπου οι άνθρωποι φοβούνται να κάνουν λάθος και σε έναν χώρο όπου μπορούν να αναγνωρίζουν τα λάθη τους και να τα διορθώνουν.

Στον πρώτο κυριαρχεί η απόκρυψη. Στον δεύτερο υπάρχει περιθώριο εξέλιξης.

Ένας καλός επαγγελματίας δεν είναι εκείνος που δεν κάνει ποτέ λάθη. Είναι εκείνος που δεν αφήνει το λάθος του να γίνει μόνιμο πρόβλημα για τους υπόλοιπους.

4. Τα social media δημιούργησαν μια κοινωνία που δυσκολεύεται να πει «τελικά είχα άδικο»

Παλαιότερα, μια λανθασμένη άποψη μπορούσε να ειπωθεί σε μια παρέα και να ξεχαστεί την επόμενη ημέρα.

Σήμερα, μια ανάρτηση μπορεί να παραμείνει στο διαδίκτυο, να συγκεντρώσει εκατοντάδες σχόλια και να γίνει αντικείμενο αντιπαράθεσης για ώρες.

Αυτό έχει δημιουργήσει μια περίεργη συμπεριφορά.

Κάποιος γράφει κάτι με απόλυτη βεβαιότητα. Ένας άλλος παρουσιάζει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η πληροφορία είναι λανθασμένη. Αντί να αναγνωρίσει το λάθος του, ο πρώτος αλλάζει θέμα, επιτίθεται στον συνομιλητή ή βρίσκει μια νέα δικαιολογία.

Γιατί;

Επειδή πολλές φορές δεν αισθάνεται ότι συζητά απλώς μια άποψη. Αισθάνεται ότι υπερασπίζεται τη δημόσια εικόνα του.

Στο διαδίκτυο, η παραδοχή ενός λάθους μπορεί να εκληφθεί από κάποιους ως ήττα.

Έτσι, αντί να κερδίζει η αλήθεια, κερδίζει εκείνος που θα επιμείνει περισσότερο.

Και κάπου εκεί χάνεται η ουσία της συζήτησης.

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε όλοι μεταξύ μας. Χρειάζεται, όμως, να μπορούμε να αλλάζουμε γνώμη όταν εμφανίζονται καλύτερα επιχειρήματα ή νέα στοιχεία.

5. Το πιο δύσκολο λάθος είναι εκείνο που έχουμε ήδη υπερασπιστεί πολλές φορές

Υπάρχει μια ιδιαίτερη περίπτωση που αξίζει να σταθούμε.

Δεν είναι το λάθος που κάναμε πριν από πέντε λεπτά. Είναι εκείνο που έχουμε υπερασπιστεί για μήνες ή ακόμη και για χρόνια.

Φαντάσου έναν άνθρωπο που έχει επιλέξει μια επαγγελματική κατεύθυνση, έχει επενδύσει χρόνο και χρήματα και έχει πείσει την οικογένειά του ότι έκανε τη σωστή επιλογή.

Μετά από καιρό καταλαβαίνει ότι η απόφαση δεν τον οδήγησε εκεί που ήθελε.

Πόσο εύκολο είναι να παραδεχτεί ότι ίσως έπρεπε να είχε ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο;

Το ίδιο συμβαίνει και στις φιλίες, στις συνεργασίες και στις προσωπικές επιλογές.

Μερικές φορές συνεχίζουμε να υπερασπιζόμαστε κάτι όχι επειδή πιστεύουμε ακόμη σε αυτό, αλλά επειδή έχουμε επενδύσει τόσα πολλά ώστε δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε ότι ίσως κάναμε λάθος.

Η παραδοχή μοιάζει σαν να ακυρώνει όσα προηγήθηκαν.

Όμως δεν τα ακυρώνει. Μας δίνει την ευκαιρία να σταματήσουμε να επενδύουμε σε κάτι που δεν λειτουργεί.

Το γεγονός ότι επιλέξαμε έναν λάθος δρόμο δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίσουμε να περπατάμε σε αυτόν για να δικαιολογήσουμε την αρχική μας επιλογή.

6. Μερικοί άνθρωποι ζητούν συγγνώμη, αλλά δεν αναλαμβάνουν ποτέ πραγματικά την ευθύνη

Υπάρχει και μια άλλη πλευρά.

Δεν είναι όλες οι συγγνώμες ίδιες.

«Συγγνώμη αν σε πείραξε».
«Συγγνώμη, αλλά με προκάλεσες».
«Συγγνώμη που το πήρες έτσι».

Αυτές οι φράσεις μπορεί να μοιάζουν με απολογία, αλλά συχνά μεταφέρουν την ευθύνη στον άνθρωπο που πληγώθηκε.

Η πραγματική συγγνώμη δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από δέκα δικαιολογίες.

Χρειάζεται να αναγνωρίζει τι συνέβη.

«Έκανα λάθος. Σε αδίκησα. Δεν έπρεπε να σου μιλήσω έτσι».

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδεχόμαστε κάθε κατηγορία που μας γίνεται. Ούτε ότι οφείλουμε να ζητάμε συγγνώμη για πράγματα που δεν κάναμε.

Σημαίνει ότι μπορούμε να ξεχωρίζουμε την υπεράσπιση του εαυτού μας από την αποφυγή της ευθύνης.

Και υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικό: η συγγνώμη αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από αλλαγή συμπεριφοράς.

Αν κάποιος επαναλαμβάνει συνεχώς την ίδια συμπεριφορά και ζητά συγγνώμη κάθε φορά, τότε τα λόγια του σταδιακά χάνουν τη σημασία τους.

7. Γιατί μερικές φορές περιμένουμε να χάσουμε έναν άνθρωπο για να καταλάβουμε ότι είχαμε άδικο;

Ίσως εδώ βρίσκεται η πιο ανθρώπινη πλευρά του θέματος.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θα παραδεχτούν ποτέ ότι αδίκησαν κάποιον όσο εκείνος βρίσκεται ακόμη δίπλα τους.

Θα συνεχίσουν να επιμένουν, να δικαιολογούνται και να θεωρούν ότι έχουν δίκιο.

Μπορεί να περάσουν ημέρες, μήνες ή χρόνια.

Και κάποια στιγμή ο άλλος κουράζεται.

Σταματά να εξηγεί. Σταματά να προσπαθεί. Δεν ζητά πλέον να γίνει κατανοητός.

Απλώς απομακρύνεται.

Τότε, εκείνος που μέχρι χθες δεν μπορούσε να παραδεχτεί το λάθος του μπορεί να αρχίσει να αναρωτιέται τι συνέβη.

Γιατί άλλαξε η συμπεριφορά του άλλου; Γιατί δεν τηλεφωνεί; Γιατί δεν προσπαθεί να αποκαταστήσει τη σχέση;

Ίσως επειδή κάποια στιγμή εξαντλήθηκε η υπομονή του.

Δεν είναι όλες οι απομακρύνσεις αποτέλεσμα έλλειψης αγάπης ή ενδιαφέροντος. Μερικές είναι αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενης απογοήτευσης.

Και το πιο δύσκολο είναι ότι ορισμένες φορές η συγγνώμη έρχεται όταν ο άλλος δεν περιμένει πλέον να την ακούσει.

8. Να παραδέχεσαι το λάθος σου δεν σημαίνει ότι χάνεις την αξιοπρέπειά σου

Ίσως έχουμε ανάγκη να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την παραδοχή.

Το «έκανα λάθος» δεν είναι μια φράση που μας μικραίνει.

Δεν σημαίνει ότι είμαστε ανίκανοι, αδύναμοι ή λιγότερο έξυπνοι από τους άλλους.

Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως δεν τα γνωρίζουμε όλα και πως η κρίση μας δεν είναι πάντα σωστή.

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει ισχυρή προσωπικότητα και ταυτόχρονα να ζητά συγγνώμη.

Μπορεί να διαφωνεί και να ακούει.

Μπορεί να υπερασπίζεται τον εαυτό του χωρίς να προσπαθεί να εξευτελίσει τον άλλον.

Και κυρίως, μπορεί να αλλάζει γνώμη χωρίς να αισθάνεται ότι προδίδει τον εαυτό του.

Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν χρειάζεται να αποδεικνύει καθημερινά ότι έχει δίκιο.

Το κλείσιμο: Μερικές φορές το «είχα άδικο» σώζει περισσότερα από χίλιες δικαιολογίες

Στην καθημερινότητά μας συναντάμε ανθρώπους που δεν παραδέχονται ποτέ τα λάθη τους.

Στη δουλειά, στις σχέσεις, στις φιλίες, στην οικογένεια, ακόμη και σε μια απλή συζήτηση στον δρόμο.

Άνθρωποι που προτιμούν να χάσουν μια σχέση παρά να κάνουν ένα βήμα πίσω. Που επιμένουν σε μια λανθασμένη απόφαση επειδή φοβούνται την παραδοχή. Που ζητούν από τους άλλους κατανόηση, αλλά δυσκολεύονται να δείξουν την ίδια κατανόηση όταν έρχεται η δική τους σειρά.

Και ίσως όλοι μας, σε κάποια στιγμή της ζωής μας, να έχουμε βρεθεί σε αυτή τη θέση.

Γιατί είναι εύκολο να αναγνωρίζουμε τα λάθη των άλλων. Πολύ πιο δύσκολο είναι να κοιτάξουμε τον εαυτό μας χωρίς να ψάχνουμε αμέσως μια δικαιολογία.

Δεν χρειάζεται να είμαστε πάντα σωστοί. Δεν χρειάζεται να έχουμε την τελευταία λέξη. Δεν χρειάζεται κάθε διαφωνία να καταλήγει σε μια νίκη.

Χρειάζεται, όμως, να μπορούμε να κοιτάξουμε έναν άνθρωπο στα μάτια και να του πούμε ότι τον αδικήσαμε.

Γιατί οι άνθρωποι δεν απομακρύνονται πάντα επειδή κάναμε ένα λάθος.

Πολλές φορές απομακρύνονται επειδή δεν βρήκαμε ποτέ το θάρρος να το αναγνωρίσουμε.

Και ίσως η μεγαλύτερη ήττα μας να μην είναι ότι κάποτε κάναμε λάθος. Είναι ότι, από φόβο μήπως χάσουμε τον εγωισμό μας, καταλήξαμε να χάσουμε ανθρώπους που δεν θέλαμε να χάσουμε.

Σχόλια