ΝΤΕΜΗΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ: Ο πρόεδρος που έβαλε την καρδιά πάνω από την επιχειρηματική λογική – Και πλήρωσε το τίμημα;
Ήταν ένας από τους πιο αγαπημένους ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ. Ανέλαβε μια ομάδα που βρισκόταν σε οικονομικό αδιέξοδο, έφερε μεγάλα ονόματα, δημιούργησε προσδοκίες και ξαναέδωσε στον κόσμο της Ένωσης την αίσθηση ότι μπορεί να κοιτάξει ψηλά. Ήταν τελικά ένας αποτυχημένος πρόεδρος ή ένας άνθρωπος που προσπάθησε να διοικήσει διαφορετικά από τους παραδοσιακούς ισχυρούς παράγοντες του ελληνικού ποδοσφαίρου;
Υπάρχουν πρόεδροι που διοικούν μια ομάδα και υπάρχουν άνθρωποι που αισθάνονται ότι η ομάδα είναι κομμάτι της ζωής τους
Στο ελληνικό ποδόσφαιρο έχουμε συνηθίσει να μετράμε τους προέδρους με βάση τα χρήματα που διαθέτουν, τις μεταγραφές που πραγματοποιούν, τα πρωταθλήματα που κατακτούν και την οικονομική δύναμη που μπορούν να επιδείξουν.
Υπάρχει, όμως, και μια διαφορετική περίπτωση. Ένας άνθρωπος που δεν μπήκε στην ΑΕΚ ως ένας παραδοσιακός μεγιστάνας του επιχειρηματικού κόσμου, αλλά ως ένας πρώην ποδοσφαιριστής που είχε ήδη συνδέσει το όνομά του με την ιστορία της.
Ο Ντέμης Νικολαΐδης.
Για πολλούς φίλους της ΑΕΚ, η παρουσία του στην προεδρία δεν ήταν απλώς μια διοικητική αλλαγή. Ήταν η επιστροφή ενός δικού τους ανθρώπου.
Κάποιου που είχε φορέσει τη φανέλα, είχε πανηγυρίσει γκολ, είχε γνωρίσει την αποθέωση και ήξερε τι σημαίνει να περιμένεις μια Κυριακή για να δεις την αγαπημένη σου ομάδα.
Και ίσως αυτό να είναι το στοιχείο που κάνει ακόμη και σήμερα τη συζήτηση γύρω από τον Ντέμη τόσο έντονη.
Γιατί μπορεί να διαφωνήσει κανείς με τις αποφάσεις του. Μπορεί να κρίνει την οικονομική του διαχείριση. Μπορεί να θεωρεί ότι έκανε σοβαρά λάθη.
Είναι, όμως, πολύ πιο δύσκολο να αγνοήσει το γεγονός ότι η σχέση του με την ΑΕΚ δεν ξεκίνησε από ένα διοικητικό γραφείο.
Το 2004: Μια επιστροφή σε μια ομάδα που κινδύνευε να χαθεί
Όταν ο Ντέμης Νικολαΐδης αποφάσισε να αναλάβει την ΑΕΚ το 2004, η κατάσταση του συλλόγου ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Η ΠΑΕ αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα και το μέλλον της προκαλούσε ανησυχία στους φιλάθλους της.
Δεν επρόκειτο για μια ομάδα που χρειαζόταν απλώς έναν καλό προπονητή και δύο μεταγραφές. Χρειαζόταν μια συνολική προσπάθεια επιβίωσης.
Ο Ντέμης επέστρεψε από το EURO 2004, έχοντας ήδη ζήσει την κορυφαία στιγμή της καριέρας του με την Εθνική Ελλάδας, και ανέλαβε να ηγηθεί μιας προσπάθειας ανασυγκρότησης.
Δεν ήταν, όμως, μόνος του. Δημιουργήθηκε μια πολυμετοχική διοικητική προσπάθεια, με τη συμμετοχή επιχειρηματιών όπως ο Νίκος Νοτιάς, ο Πέτρος Παππάς, ο Πόλυς Χατζηιωάννου, ο Γκίκας Γκούμας και ο Τάκης Κανελλόπουλος.
Αυτή η λεπτομέρεια έχει σημασία.
Ο Ντέμης δεν διέθετε την οικονομική ισχύ ενός μεγάλου επιχειρηματικού ομίλου. Χρειάστηκε να συγκεντρώσει ανθρώπους και κεφάλαια γύρω από ένα κοινό εγχείρημα.
Ήταν μια διαφορετική μορφή διοίκησης, στην οποία ο πρόεδρος έπρεπε να συνδυάσει την ποδοσφαιρική γνώση, τη σχέση με τον κόσμο και τη συνεργασία με τους μετόχους.
Και εκεί ακριβώς άρχισαν τόσο οι επιτυχίες όσο και οι δυσκολίες.
Δεν χρειαζόταν να είναι μεγιστάνας για να ονειρευτεί μια μεγάλη ΑΕΚ
Ένα από τα στοιχεία που κάνουν τη θητεία του Ντέμη να ξεχωρίζει στη μνήμη αρκετών φιλάθλων είναι ότι δεν ταυτίστηκε με την εικόνα του πανίσχυρου επιχειρηματία που αναλαμβάνει μια ομάδα και ανοίγει απλώς το πορτοφόλι.
Προσπάθησε να δημιουργήσει ένα ποδοσφαιρικό σύνολο που θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τους ισχυρούς.
Και δεν έμεινε μόνο στις υποσχέσεις.
Η ΑΕΚ απέκτησε ποδοσφαιριστές που είχαν ποιότητα και προσωπικότητα. Ο Κώστας Κατσουράνης, ο Λυμπερόπουλος, ο Τραϊανός Δέλλας και άλλοι αποτέλεσαν σημαντικά κομμάτια της ομάδας, ενώ η περίοδος κορυφώθηκε με μεταγραφές όπως αυτές του Ριβάλντο, του Ροδόλφο Αρουαμπαρένα και του Ισμαέλ Μπλάνκο.
Ο Ριβάλντο, ειδικά, ήταν μια μεταγραφή που έδωσε τεράστιο συμβολισμό στην προσπάθεια.
Ένας παγκόσμια αναγνωρισμένος ποδοσφαιριστής, με τεράστια καριέρα, φορούσε πλέον τη φανέλα της ΑΕΚ.
Η ομάδα δεν προσπαθούσε απλώς να επιβιώσει. Προσπαθούσε να επιστρέψει στην κορυφή.
Και ο κόσμος ανταποκρίθηκε.
Τη σεζόν 2007-08 η ΑΕΚ έφτασε να διαθέσει περίπου 25.500 εισιτήρια διαρκείας. Δεν ήταν ένας αριθμός που έδειχνε απλώς εμπορική επιτυχία. Ήταν και μια ένδειξη ότι είχε δημιουργηθεί ξανά ισχυρή προσδοκία γύρω από την ομάδα.
Η ΑΕΚ του Ντέμη είχε κάτι που δεν αγοράζεται εύκολα: παλμό
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά εκείνης της περιόδου.
Υπήρχε μια αίσθηση ότι η ΑΕΚ είχε ξαναβρεί την ταυτότητά της ως ανταγωνιστική ομάδα.
Δεν ήταν απαραίτητα η καλύτερη ομάδα κάθε χρονιάς. Δεν κέρδισε όσα ήθελε. Δεν έφτασε σε όλες τις διοργανώσεις εκεί που ονειρευόταν ο κόσμος της.
Αλλά υπήρχε ενθουσιασμός.
Οι φίλαθλοι συζητούσαν για τις μεταγραφές, περίμεναν τους αγώνες, πίστευαν ότι κάτι χτιζόταν.
Ακόμη και σήμερα, αν βρεθείς σε μια παρέα ΑΕΚτζήδων και η συζήτηση πάει σε εκείνα τα χρόνια, είναι πιθανό να ακούσεις διαφορετικές απόψεις για τον Ντέμη, αλλά και αναφορές στην αίσθηση που είχε δημιουργηθεί γύρω από την ομάδα.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι όλα λειτουργούσαν σωστά. Δείχνει, όμως, ότι η σχέση του κόσμου με εκείνη την ΑΕΚ δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα των μεταγραφών.
Ήταν και αποτέλεσμα μιας προσδοκίας.
Μιας προσδοκίας που μπορεί να καταλάβει οποιοσδήποτε έχει αγαπήσει μια ομάδα: δεν χρειάζεται να κερδίζεις κάθε Κυριακή για να νιώθεις ότι κάτι σημαντικό συμβαίνει.
Η νίκη επί της Μίλαν: Μια βραδιά που έμεινε στη μνήμη
Υπάρχουν αγώνες που ξεπερνούν τη βαθμολογία.
Στις 21 Νοεμβρίου 2006, η ΑΕΚ νίκησε τη Μίλαν με 1-0 στο ΟΑΚΑ, σε έναν αγώνα του Champions League.
Απέναντί της βρισκόταν μια ομάδα γεμάτη αστέρια, η οποία λίγους μήνες αργότερα θα κατακτούσε την κορυφαία ευρωπαϊκή διασυλλογική διοργάνωση.
Για τον φίλαθλο της ΑΕΚ, εκείνη η βραδιά ήταν κάτι περισσότερο από τρεις βαθμούς.
Ήταν η απόδειξη ότι μπορούσε να δει την ομάδα του να κοιτάζει στα μάτια έναν ευρωπαϊκό γίγαντα.
Και τέτοιες στιγμές είναι που δημιουργούν τις αναμνήσεις μιας ολόκληρης γενιάς.
Γιατί ο φίλαθλος δεν θυμάται μόνο τα οικονομικά στοιχεία μιας διοίκησης. Θυμάται πού βρισκόταν όταν μπήκε το γκολ, με ποιον αγκάλιασε τον διπλανό του και τι συζητούσε την επόμενη ημέρα στη δουλειά.
Το πρωτάθλημα του 2008: Η μεγάλη πίκρα
Η περίοδος 2007-08 θα μπορούσε να αποτελέσει την κορυφαία στιγμή της διοικητικής προσπάθειας του Ντέμη.
Η ΑΕΚ τερμάτισε πρώτη στον αγωνιστικό χώρο, όμως η υπόθεση Βάλνερ και η απόφαση του CAS οδήγησαν τελικά στην απώλεια του τίτλου υπέρ του Ολυμπιακού.
Για τον κόσμο της Ένωσης, ήταν μια εξαιρετικά πικρή εξέλιξη.
Η ομάδα είχε κάνει μια μεγάλη προσπάθεια, είχε ενισχυθεί και είχε δημιουργήσει την αίσθηση ότι μπορούσε να επιστρέψει στην κορυφή.
Και στο τέλος, ο τίτλος δεν ήρθε.
Αυτή η ιστορία δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον Ντέμη. Ήταν μια εξέλιξη που αφορούσε τους κανονισμούς, τη διοργάνωση και τις δικαστικές αποφάσεις.
Ωστόσο, η απογοήτευση που ακολούθησε επηρέασε αναμφίβολα το κλίμα γύρω από τη διοίκηση.
Και κάπου εκεί άρχισε να ξεθωριάζει η εικόνα της μεγάλης επιστροφής.
«Ο Ντέμης χρέωσε την ΑΕΚ»: Τι πραγματικά γνωρίζουμε;
Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη συζήτηση.
Υπάρχει μια άποψη που ακούγεται συχνά: ότι ο Ντέμης παρέλαβε μια ομάδα με προβλήματα και την άφησε σε ακόμη χειρότερη κατάσταση.
Υπάρχει και η αντίθετη άποψη: ότι παρέλαβε μια ΑΕΚ στα πρόθυρα της διάλυσης, προσπάθησε να την εξυγιάνει, πλήρωσε παλιά χρέη και δημιούργησε μια ανταγωνιστική ομάδα, χωρίς να έχει ο ίδιος την οικονομική δυνατότητα ενός μεγάλου μεγιστάνα.
Η αλήθεια χρειάζεται περισσότερη προσοχή από ένα σύνθημα.
Το 2007, σε οικονομικό απολογισμό της ΠΑΕ, ο Νικολαΐδης είχε ανακοινώσει ότι από περίπου 23 εκατομμύρια ευρώ παλαιών οφειλών είχαν πληρωθεί 19,5 εκατομμύρια, ενώ τα υπόλοιπα ήταν διακανονισμένα.
Το 2009, όταν πλέον είχε αποχωρήσει, μίλησε δημόσια για την οικονομική κατάσταση της ομάδας. Ανέφερε ότι υπήρχε άνοιγμα περίπου 8 εκατομμυρίων ευρώ και διακανονισμένες υποχρεώσεις 15 εκατομμυρίων.
Παραδέχθηκε επίσης ότι δεν είχε εμπειρία στα οικονομικά και ότι δεν μπορούσε να βγάλει τον εαυτό του έξω από την ευθύνη για το έλλειμμα.
Αυτό είναι σημαντικό.
Δεν παρουσίασε τον εαυτό του ως έναν άνθρωπο που δεν έκανε κανένα λάθος.
Υπερασπίστηκε τη διαχείρισή του, αρνήθηκε ότι καταχράστηκε χρήματα και αναγνώρισε ότι υπήρξαν κακές οικονομικές επιλογές.
Επομένως, άλλο πράγμα είναι να συζητάμε αν η διοίκησή του δημιούργησε ή διατήρησε οικονομικά προβλήματα και άλλο να παρουσιάζουμε ως αποδεδειγμένο γεγονός ότι ιδιοποιήθηκε χρήματα της ΑΕΚ.
Δεν είναι το ίδιο.
Και μια σοβαρή συζήτηση για την ιστορία ενός συλλόγου οφείλει να ξεχωρίζει τα οικονομικά λάθη από τις κατηγορίες που χρειάζονται αποδείξεις.
Ο Ντέμης απέναντι στον Μελισσανίδη και στον Ηλιόπουλο: Δύο διαφορετικές αντιλήψεις ισχύος
Η σύγκριση με ανθρώπους όπως ο Δημήτρης Μελισσανίδης και ο Μάριος Ηλιόπουλος είναι σχεδόν αναπόφευκτη.
Δεν πρόκειται, όμως, για μια απλή σύγκριση ποιος έβαλε περισσότερα χρήματα.
Ο Μελισσανίδης συνδέθηκε με την επιστροφή της ΑΕΚ στην κορυφή, την κατάκτηση τίτλων και την κατασκευή της OPAP Arena. Η παρουσία του είχε έντονο επιχειρηματικό και διοικητικό αποτύπωμα.
Ο Ηλιόπουλος ανέλαβε την ΠΑΕ το 2024, εκπροσωπώντας μια διαφορετική επιχειρηματική και διοικητική εποχή για τον σύλλογο.
Ο Ντέμης είχε μια άλλη αφετηρία.
Δεν εμφανίστηκε ως ο πανίσχυρος επιχειρηματίας που θα αναλάμβανε μόνος του να χρηματοδοτήσει τα πάντα. Ήρθε ως ο αγαπημένος πρώην ποδοσφαιριστής που προσπάθησε να συγκεντρώσει μια ομάδα ανθρώπων γύρω από ένα κοινό σχέδιο.
Αυτό δεν τον κάνει αυτομάτως καλύτερο πρόεδρο.
Ούτε σημαίνει ότι οι επόμενοι παράγοντες αγαπούσαν λιγότερο την ΑΕΚ.
Σημαίνει, όμως, ότι οι συγκρίσεις πρέπει να γίνονται με βάση τις διαφορετικές συνθήκες, τις οικονομικές δυνατότητες, τις αποφάσεις και τα αποτελέσματα κάθε εποχής.
Ο Ντέμης είχε κάτι που δεν μπορούσε να του προσφέρει κανένας επιχειρηματίας: είχε ήδη ζήσει την ΑΕΚ από μέσα, ως ποδοσφαιριστής και ως αγαπημένο πρόσωπο της εξέδρας.
Και αυτό του έδωσε μια ιδιαίτερη σχέση με τον κόσμο.
Μπορεί να έκανε λάθη και ταυτόχρονα να αγαπούσε περισσότερο την ΑΕΚ από πολλούς;
Εδώ βρίσκεται η ουσία της διαφωνίας.
Πολλοί φίλαθλοι υποστηρίζουν ότι ο Ντέμης ήταν ένας από τους λίγους ανθρώπους που πραγματικά νοιάστηκαν για την ΑΕΚ και δεν την αντιμετώπισαν απλώς ως επιχειρηματικό εργαλείο.
Είναι μια συναισθηματική άποψη που έχει τη δική της βάση στην ιστορία του.
Ο ίδιος, σε συνέντευξή του το 2009, είχε υποστηρίξει ότι είχε βάλει προσωπικά χρήματα στην ομάδα, ότι είχε υπογράψει προσωπικές εγγυήσεις και ότι αρνήθηκε να πάρει μισθό για χρόνια.
Αυτά είναι στοιχεία που βοηθούν να καταλάβουμε πώς ο ίδιος αντιλαμβανόταν την προσφορά του.
Αλλά υπάρχει μια σημαντική διάκριση.
Η αγάπη δεν μετριέται αποκλειστικά από το πόσα χρήματα διαθέτει κάποιος. Ούτε, όμως, αρκεί για να εξασφαλίσει σωστή διοίκηση.
Ένας άνθρωπος μπορεί να αγαπά μια ομάδα και να μην έχει τις απαραίτητες διοικητικές γνώσεις.
Μπορεί να έχει καλές προθέσεις και να κάνει λανθασμένες επιλογές.
Μπορεί να ονειρεύεται μια μεγάλη ομάδα, αλλά να μην έχει τον οικονομικό μηχανισμό για να υποστηρίξει το όνειρό του.
Και αυτό ίσως ήταν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της περιόδου Ντέμη.
Δεν αρκεί να θέλεις να δημιουργήσεις κάτι μεγάλο. Πρέπει να γνωρίζεις και πώς θα το διατηρήσεις.
Το πραγματικό δίδαγμα της εποχής Νικολαΐδη
Ας αφήσουμε για λίγο τα γήπεδα και ας μεταφέρουμε αυτή την ιστορία στην καθημερινότητα.
Φανταστείτε έναν άνθρωπο που αναλαμβάνει μια επιχείρηση με χρέη. Έχει όρεξη, ιδέες, διάθεση να την αλλάξει και ανθρώπους που πιστεύουν σε αυτόν.
Στην αρχή όλα μοιάζουν να πηγαίνουν καλύτερα. Η επιχείρηση αποκτά πελάτες, κάνει επενδύσεις, προσλαμβάνει προσωπικό και δημιουργεί προσδοκίες.
Όμως, αν τα έξοδα αυξάνονται γρηγορότερα από τα έσοδα, κάποια στιγμή έρχεται ο λογαριασμός.
Και τότε δεν αρκεί να πεις ότι είχες καλές προθέσεις.
Αυτό ισχύει και στο ποδόσφαιρο.
Ο Ντέμης έδειξε ότι ένας άνθρωπος χωρίς την εικόνα του παραδοσιακού μεγιστάνα μπορούσε να δημιουργήσει μια ισχυρή δυναμική γύρω από μια μεγάλη ομάδα.
Έδειξε, επίσης, ότι η συναισθηματική σύνδεση με έναν σύλλογο δεν αντικαθιστά την ανάγκη για αυστηρό οικονομικό σχεδιασμό.
Αν κάτι αξίζει να κρατήσουμε από εκείνη την εποχή, είναι ότι η ΑΕΚ δεν χρειάζεται μόνο ανθρώπους που μπορούν να αγοράσουν καλούς ποδοσφαιριστές.
Χρειάζεται ανθρώπους που μπορούν να δημιουργήσουν μια ομάδα με ταυτότητα, να σεβαστούν την ιστορία της και να εξασφαλίσουν ότι το αύριο δεν θα υποθηκεύσει το σήμερα.
Τελικά, τι ήταν ο Ντέμης για την ΑΕΚ;
Ήταν ένας σπουδαίος ποδοσφαιριστής της.
Ήταν ένας πρόεδρος που ανέλαβε μια δύσκολη αποστολή και προσπάθησε να αλλάξει την πορεία της.
Ήταν ένας άνθρωπος που έφερε μεγάλα ονόματα, δημιούργησε προσδοκίες και έζησε τόσο την αποθέωση όσο και την αμφισβήτηση.
Ήταν, επίσης, ένας διοικητικός ηγέτης που αναγνώρισε ότι έκανε λάθη.
Και ίσως δεν χρειάζεται να επιλέξουμε ανάμεσα στις δύο εικόνες.
Δεν χρειάζεται να πούμε ότι ήταν είτε ο σωτήρας είτε ο καταστροφέας.
Η ιστορία του έχει περισσότερες αποχρώσεις.
Το τελευταίο σφύριγμα: Κάποια πράγματα δεν αποτιμώνται σε ευρώ
Στο ποδόσφαιρο, οι τίτλοι γράφονται στα βιβλία της ιστορίας. Τα χρέη καταγράφονται στους ισολογισμούς. Οι μεταγραφές μένουν στα αρχεία και οι διοικήσεις κρίνονται από τις αποφάσεις τους.
Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο.
Η αίσθηση που αφήνει ένας άνθρωπος σε μια ολόκληρη γενιά φιλάθλων.
Ο Ντέμης Νικολαΐδης μπορεί να μην πέτυχε όλα όσα ονειρεύτηκε στην ΑΕΚ. Μπορεί να έκανε οικονομικά και διοικητικά λάθη που δεν πρέπει να ξεχαστούν. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνεί κανείς με κάθε επιλογή του για να αναγνωρίσει όσα προσέφερε.
Γιατί, τελικά, η μεγάλη συζήτηση δεν είναι αν ο Ντέμης ήταν καλύτερος από τον Μελισσανίδη ή τον Ηλιόπουλο.
Είναι αν το ελληνικό ποδόσφαιρο μπορεί να χωρέσει ανθρώπους με διαφορετική αντίληψη για τις ομάδες, χωρίς να τους κρίνει αποκλειστικά από το μέγεθος της περιουσίας τους.
Και υπάρχει μια εικόνα που αξίζει να κρατήσουμε: ένας πρώην ποδοσφαιριστής, που είχε γνωρίσει την αποθέωση από την εξέδρα, επέστρεψε για να αναλάβει μια ομάδα που κινδύνευε να χαθεί.
Ίσως να μην είχε όλες τις απαντήσεις. Ίσως να μην είχε όλα τα εργαλεία. Ίσως να πίστεψε περισσότερο στις δυνατότητες του εγχειρήματος από όσο επέτρεπαν τα οικονομικά δεδομένα.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια δεν είχε αξία.
Γιατί μια ομάδα χρειάζεται χρήματα για να επιβιώσει, διοίκηση για να προχωρήσει και ανθρώπους που να καταλαβαίνουν τι σημαίνει η φανέλα της. Και ο Ντέμης, πριν γίνει πρόεδρος της ΑΕΚ, είχε ήδη αποδείξει ότι ήξερε τι σημαίνει να τη φοράς.

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου