Όταν οι αθλητικοί δημοσιογράφοι γίνονται μέρος της αντιπαράθεσης: Από την ενημέρωση στην οπαδική σύγκρουση
Ο φίλαθλος ανοίγει την τηλεόραση για να μάθει τι πραγματικά συνέβη στο γήπεδο. Δεν είναι λίγες, όμως, οι φορές που κλείνει την τηλεόραση πιο θυμωμένος απ' ό,τι πριν. Όταν η δημοσιογραφία εγκαταλείπει την ψύχραιμη ενημέρωση και μπαίνει στο παιχνίδι της αντιπαράθεσης, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον αθλητισμό. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να βλέπουμε ο ένας τον άλλον.
Όταν ο δημοσιογράφος παύει να περιγράφει και αρχίζει να συμμετέχει
Ο αθλητισμός υποτίθεται ότι ενώνει ανθρώπους, ακόμη κι όταν τους χωρίζουν διαφορετικά χρώματα, φανέλες και ιστορίες.
Ένα γκολ μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να αγκαλιάσει έναν άγνωστο. Μια μεγάλη νίκη μπορεί να γίνει αφορμή για πανηγυρισμούς σε ολόκληρες γειτονιές. Και μια ήττα μπορεί να προκαλέσει απογοήτευση που θα κρατήσει μέχρι το επόμενο παιχνίδι.
Όλα αυτά είναι μέρος της ομορφιάς του αθλητισμού.
Υπάρχει, όμως, μια άλλη πραγματικότητα που τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο εμφανής: η συζήτηση γύρω από έναν αγώνα πολλές φορές καταλήγει να είναι πιο επιθετική από τον ίδιο τον αγώνα.
Εκεί εμφανίζεται ένας παράγοντας που έχει μεγάλη επιρροή: ο αθλητικός δημοσιογράφος.
Ο ρόλος του δεν είναι απλώς να μεταφέρει το αποτέλεσμα. Είναι να εξηγεί τις φάσεις, να αναλύει τις αποφάσεις, να ελέγχει τις πληροφορίες και να δίνει στον φίλαθλο τη δυνατότητα να σχηματίσει τη δική του άποψη.
Όταν, όμως, ο δημοσιογράφος αρχίζει να λειτουργεί σαν εκπρόσωπος μιας πλευράς, η ενημέρωση αλλάζει χαρακτήρα.
Δεν παρακολουθούμε πλέον μια ανάλυση. Παρακολουθούμε μια ακόμη αντιπαράθεση.
Δεν είναι πρόβλημα να έχεις άποψη. Είναι πρόβλημα να την παρουσιάζεις ως μοναδική αλήθεια
Κανείς δεν περιμένει από έναν αθλητικό δημοσιογράφο να μην έχει προσωπική άποψη.
Η δημοσιογραφία περιλαμβάνει την κριτική, την αξιολόγηση και την ερμηνεία των γεγονότων. Ένας δημοσιογράφος μπορεί να θεωρεί ότι μια ομάδα έπαιξε καλύτερα, ότι ένας προπονητής έκανε λάθος ή ότι μια διαιτητική απόφαση ήταν λανθασμένη.
Αυτό είναι απολύτως θεμιτό.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσωπική εκτίμηση παρουσιάζεται σαν αδιαμφισβήτητο γεγονός και όποιος διαφωνεί αντιμετωπίζεται περίπου ως εχθρός.
Για παράδειγμα, μετά από ένα ντέρμπι, ένας σχολιαστής μπορεί να επισημάνει ότι η διαιτησία επηρέασε την εξέλιξη του αγώνα. Είναι μια άποψη που μπορεί να στηριχθεί σε συγκεκριμένες φάσεις και επιχειρήματα.
Είναι διαφορετικό, όμως, να μετατρέπει κάθε διαφωνία σε απόδειξη ότι ο αντίπαλος δεν θέλει να δει την αλήθεια.
Εκεί η ανάλυση υποχωρεί και τη θέση της παίρνει η πόλωση.
Ο δημοσιογράφος δεν χρειάζεται να συμφωνεί με όλους. Χρειάζεται, όμως, να επιτρέπει στον τηλεθεατή να διακρίνει πού τελειώνουν τα γεγονότα και πού αρχίζει η προσωπική του κρίση.
Το ντέρμπι τελειώνει στο γήπεδο, αλλά συνεχίζεται στα τηλεοπτικά πάνελ
Ας φανταστούμε ένα συνηθισμένο κυριακάτικο βράδυ.
Ένας φίλαθλος επιστρέφει σπίτι μετά τον αγώνα. Η ομάδα του έχει κερδίσει ή έχει χάσει. Θέλει να δει τις φάσεις, να ακούσει τις δηλώσεις των προπονητών και να καταλάβει τι πήγε καλά ή τι δεν λειτούργησε.
Ανοίγει μια αθλητική εκπομπή.
Αντί να παρακολουθήσει μια ουσιαστική συζήτηση, συναντά ανθρώπους που διακόπτουν ο ένας τον άλλον, αμφισβητούν τις προθέσεις των συνομιλητών τους και προσπαθούν να επιβληθούν φωνάζοντας περισσότερο.
Κάποιος υπερασπίζεται τη μία ομάδα. Κάποιος άλλος απαντά με μια διαφορετική φάση από προηγούμενο αγώνα. Ένας τρίτος επαναφέρει μια παλιά διαιτητική απόφαση.
Και κάπως έτσι, η συζήτηση απομακρύνεται από το αρχικό ερώτημα.
Δεν έχει πλέον τόση σημασία τι συνέβη στον αγωνιστικό χώρο. Σημασία έχει ποιος θα κερδίσει τον τηλεοπτικό καβγά.
Το χειρότερο είναι ότι ο τηλεθεατής συχνά μένει με περισσότερη ένταση και λιγότερη γνώση.
Και αναρωτιέται: Αν ήθελα να ακούσω οπαδικές αντιπαραθέσεις, θα μπορούσα να πάω απλώς σε μια παρέα φιλάθλων. Γιατί να χρειάζομαι μια αθλητική εκπομπή;
Όταν η τηλεθέαση επιβραβεύει την ένταση
Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε έναν σημαντικό παράγοντα: τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η σύγχρονη τηλεοπτική και διαδικτυακή ενημέρωση.
Ένα ήρεμο σχόλιο για την τακτική μιας ομάδας μπορεί να μην προκαλέσει ιδιαίτερη αντίδραση.
Μια έντονη δήλωση, ένας χαρακτηρισμός ή μια αντιπαράθεση μπροστά στις κάμερες μπορεί να γίνει βίντεο που θα αναπαραχθεί εκατοντάδες φορές στα κοινωνικά δίκτυα.
Το απόσπασμα που προκαλεί θυμό συχνά αποκτά μεγαλύτερη απήχηση από εκείνο που προσφέρει ουσιαστική ανάλυση.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:
Η ένταση τραβάει την προσοχή.
Η προσοχή φέρνει προβολές και συζητήσεις.
Οι αντιδράσεις δημιουργούν νέο περιεχόμενο.
Το νέο περιεχόμενο συντηρεί την αντιπαράθεση.
Δεν σημαίνει ότι κάθε δημοσιογράφος λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο ούτε ότι κάθε έντονη συζήτηση είναι προσχεδιασμένη.
Υπάρχει, όμως, ένα πραγματικό ερώτημα: μήπως σε ορισμένες περιπτώσεις η σύγκρουση έχει γίνει πιο εμπορική από την ίδια την αθλητική ενημέρωση;
Και αν συμβαίνει αυτό, ποιος τελικά πληρώνει το τίμημα;
Ο φίλαθλος μετατρέπεται από αποδέκτης ενημέρωσης σε στρατιώτη μιας αντιπαράθεσης
Ίσως η πιο ανησυχητική συνέπεια να μην βρίσκεται μέσα στα τηλεοπτικά στούντιο, αλλά έξω από αυτά.
Στην καφετέρια όπου συγκεντρώνονται φίλαθλοι για να παρακολουθήσουν έναν αγώνα. Στην παρέα που μέχρι χθες συζητούσε φυσιολογικά. Στα σχόλια κάτω από μια ανάρτηση στο Facebook.
Δύο άνθρωποι που υποστηρίζουν διαφορετικές ομάδες μπορούν να διαφωνήσουν για μια φάση και να συνεχίσουν κανονικά την ημέρα τους.
Όταν, όμως, η δημόσια συζήτηση καλλιεργεί διαρκώς την καχυποψία, η διαφωνία μπορεί να αποκτήσει προσωπικό χαρακτήρα.
Ο ένας αρχίζει να θεωρεί τον άλλον προκατειλημμένο. Ο άλλος απαντά ότι όλοι οι δημοσιογράφοι της αντίπαλης πλευράς είναι μεροληπτικοί. Και πριν το καταλάβουν, δεν συζητούν πλέον για ποδόσφαιρο ή μπάσκετ.
Υπερασπίζονται την ταυτότητά τους.
Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου μια συζήτηση για μια αμφισβητούμενη φάση μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε προσωπικές επιθέσεις.
Και εδώ γεννιέται μια ευθύνη που δεν πρέπει να υποτιμάται: οι άνθρωποι που έχουν δημόσιο λόγο χρειάζεται να αντιλαμβάνονται ότι οι λέξεις τους δεν μένουν πάντοτε μέσα σε ένα τηλεοπτικό στούντιο.
Μεταφέρονται σε παρέες, σε γήπεδα, σε συζητήσεις και σε ανθρώπους που πολλές φορές υιοθετούν τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται οι δημόσιες προσωπικότητες.
Η κριτική στις ομάδες είναι απαραίτητη. Η στοχοποίηση είναι κάτι διαφορετικό
Ο αθλητικός δημοσιογράφος πρέπει να ασκεί κριτική.
Πρέπει να μπορεί να αναρωτηθεί γιατί μια διοίκηση δεν ενίσχυσε την ομάδα της, γιατί ένας προπονητής επιμένει σε μια λανθασμένη τακτική ή γιατί ένας ποδοσφαιριστής δεν αποδίδει σύμφωνα με τις δυνατότητές του.
Πρέπει επίσης να ελέγχει δημόσιες δηλώσεις, να αναζητά την αλήθεια πίσω από τις ανακοινώσεις και να μην αποφεύγει δύσκολες ερωτήσεις.
Αυτό είναι μέρος της αποστολής του.
Υπάρχει, όμως, διαφορά ανάμεσα στην αυστηρή κριτική και στην προσωπική στοχοποίηση.
Άλλο να πεις ότι μια διοίκηση απέτυχε σε έναν μεταγραφικό σχεδιασμό και άλλο να μετατρέψεις κάθε συζήτηση σε προσωπική επίθεση.
Άλλο να αμφισβητήσεις μια απόφαση και άλλο να αποδίδεις κίνητρα χωρίς στοιχεία.
Άλλο να υπερασπιστείς μια άποψη και άλλο να υποτιμάς όποιον δεν συμφωνεί μαζί σου.
Η αξιοπιστία δεν χτίζεται με τον πιο επιθετικό χαρακτηρισμό. Χτίζεται με στοιχεία, συνέπεια και διάθεση να διορθώσεις ακόμη και το δικό σου λάθος.
Υπάρχουν ακόμη δημοσιογράφοι που θυμίζουν γιατί χρειαζόμαστε τη δημοσιογραφία
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, είναι άδικο να βάζουμε όλους τους αθλητικούς δημοσιογράφους στο ίδιο καλάθι.
Υπάρχουν επαγγελματίες που δουλεύουν με σοβαρότητα, ελέγχουν τις πληροφορίες τους, δεν παρασύρονται από την ένταση και προσπαθούν να παρουσιάσουν όλες τις πλευρές μιας υπόθεσης.
Υπάρχουν ρεπόρτερ που περνούν ώρες αναζητώντας μια αξιόπιστη πληροφορία, αναλυτές που εξηγούν με επιχειρήματα όσα συμβαίνουν στο γήπεδο και δημοσιογράφοι που μπορούν να διαφωνήσουν έντονα χωρίς να προσβάλουν τον συνομιλητή τους.
Αυτοί οι άνθρωποι αποδεικνύουν ότι η αθλητική δημοσιογραφία μπορεί να έχει χαρακτήρα, άποψη και δυναμισμό χωρίς να χάνει την αξιοπιστία της.
Δεν χρειάζεται ένας δημοσιογράφος να είναι άχρωμος για να είναι αντικειμενικός.
Χρειάζεται να είναι έντιμος απέναντι στα γεγονότα και ξεκάθαρος απέναντι στο κοινό του.
Και κυρίως, να μην ξεχνά ότι η δουλειά του είναι να ενημερώνει τον φίλαθλο, όχι να στρατολογεί οπαδούς σε μια προσωπική αντιπαράθεση.
Και ο φίλαθλος έχει τη δική του ευθύνη
Δεν μπορούμε να ζητάμε αποκλειστικά από τους δημοσιογράφους να αλλάξουν, αν εμείς οι ίδιοι επιβραβεύουμε διαρκώς την ένταση.
Αν παρακολουθούμε μόνο εκείνον που βρίζει περισσότερο, αν κοινοποιούμε κάθε προσβλητικό απόσπασμα και αν θεωρούμε αξιόπιστο μόνο όποιον συμφωνεί με την ομάδα μας, τότε συμβάλλουμε και εμείς στη διαμόρφωση αυτού του περιβάλλοντος.
Ίσως χρειάζεται να αποκτήσουμε μια διαφορετική συνήθεια.
Να αναζητούμε την πλήρη φάση και όχι μόνο το βίντεο των δέκα δευτερολέπτων. Να ακούμε διαφορετικές απόψεις. Να ξεχωρίζουμε την είδηση από το σχόλιο και την τεκμηριωμένη κριτική από την οπαδική υπερβολή.
Και να θυμόμαστε κάτι απλό:
Ο άνθρωπος που κάθεται απέναντί μας στην καφετέρια και υποστηρίζει άλλη ομάδα δεν είναι αντίπαλος στη ζωή μας.
Είναι ένας άνθρωπος που αγαπά διαφορετικά χρώματα.
Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε για να μπορούμε να συνυπάρχουμε.
Ο αθλητισμός χρειάζεται δημοσιογράφους, όχι περισσότερους οπαδούς πίσω από μικρόφωνα
Ο αθλητισμός έχει ήδη αρκετή ένταση. Έχει ντέρμπι, αμφισβητούμενες φάσεις, απογοητεύσεις, μεγάλες νίκες και δύσκολες ήττες.
Δεν χρειάζεται να προσθέσουμε ακόμη περισσότερη εχθρότητα.
Ο αθλητικός δημοσιογράφος έχει το προνόμιο να βρίσκεται κοντά στα γεγονότα και τη δυνατότητα να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα αντιλαμβάνεται το κοινό. Αυτή η δυνατότητα συνοδεύεται από ευθύνη.
Δεν του ζητά κανείς να μην έχει προσωπικότητα, να μη θυμώνει ή να μην εκφράζει την άποψή του.
Του ζητά να θυμάται ότι υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στο να σχολιάζεις έναν αγώνα και στο να γίνεσαι μέρος της σύγκρουσης που τον περιβάλλει.
Γιατί όταν ο δημοσιογράφος αρχίζει να λειτουργεί σαν οπαδός, ο φίλαθλος χάνει έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους τον παρακολουθεί: την ανάγκη να ακούσει μια διαφορετική, πιο ψύχραιμη και πιο ενημερωμένη ματιά.
Και ίσως κάποια στιγμή πρέπει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς θέλουμε από την αθλητική ενημέρωση.
Να μας βοηθά να καταλαβαίνουμε καλύτερα το παιχνίδι ή να μας δίνει καθημερινά έναν καινούργιο λόγο να θυμώνουμε;
Γιατί η φανέλα μπορεί να χωρίζει τους φιλάθλους για ενενήντα λεπτά. Η δημοσιογραφία, όμως, δεν πρέπει να τους χωρίζει για ολόκληρη τη ζωή τους.
Και όταν σβήσουν τα φώτα του γηπέδου, αυτό που πρέπει να μένει δεν είναι η έχθρα που δημιουργήθηκε στα τηλεοπτικά πάνελ, αλλά η αγάπη για τον αθλητισμό.
Αν χάσουμε κι αυτό, τότε δεν θα έχουμε απλώς ένα πρόβλημα αθλητικής δημοσιογραφίας.
Θα έχουμε χάσει ένα κομμάτι από την ίδια τη χαρά του παιχνιδιού.

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου