Ισχυροί Δήμοι ή Δήμοι με δεμένα χέρια; Τι ζητά η ΚΕΔΕ και τι περιμένουν οι πολίτες από την Αυτοδιοίκηση

 


Το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ανέδειξε την οικονομική ασφυξία, τις ελλείψεις προσωπικού και τις αυξημένες υποχρεώσεις των δήμων. Πίσω όμως από τις διεκδικήσεις και τις εξαγγελίες υπάρχει ένα ερώτημα: πότε θα δει ο πολίτης πραγματική αλλαγή στη γειτονιά του;

Υπάρχει μια στιγμή που σχεδόν κάθε κάτοικος μιας πόλης ή ενός χωριού έχει ζήσει. Βλέπει έναν δρόμο γεμάτο λακκούβες, έναν κάδο που έχει ξεχειλίσει, ένα πεζοδρόμιο που παραμένει επικίνδυνο ή ένα πάρκο που έχει χρόνια να συντηρηθεί.

Το πρώτο πράγμα που σκέφτεται είναι απλό: «Μα ο Δήμος δεν μπορεί να το φτιάξει;».

Και κάπου εκεί αρχίζει μια συζήτηση που συνήθως δεν γνωρίζουμε σε βάθος. Πόσα χρήματα διαθέτει πραγματικά ένας δήμος; Πόσους εργαζομένους έχει; Ποιες αρμοδιότητες του έχουν ανατεθεί; Και, κυρίως, πόσα από αυτά που του ζητάμε μπορεί πράγματι να κάνει;

Το ετήσιο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου 2026, έφερε ξανά στο προσκήνιο αυτά τα ερωτήματα, με κεντρικό σύνθημα «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες – Ισχυρή Ελλάδα».

Το μήνυμα ήταν σαφές: οι δήμοι ζητούν περισσότερους οικονομικούς πόρους, προσωπικό και ουσιαστική αυτονομία. Αλλά τι ακριβώς διεκδικούν και τι πρέπει να περιμένουν οι πολίτες;

Το οικονομικό πρόβλημα που δεν φαίνεται στον δημότη

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο αφορά το χρηματοδοτικό κενό των δήμων.

Σύμφωνα με τη μελέτη της ΚΕΔΕ, το ετήσιο λειτουργικό κόστος των δήμων υπολογίζεται σε περίπου 5,4 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η χρηματοδότησή τους μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) ανέρχεται σε περίπου 3,04 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η διαφορά φτάνει τα 2,36 δισεκατομμύρια ευρώ.

Με απλά λόγια, οι δήμοι υποστηρίζουν ότι καλούνται να καλύψουν υποχρεώσεις πολύ μεγαλύτερες από τα χρήματα που έχουν στη διάθεσή τους.

Αυτό δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε έναν οικονομικό πίνακα.

Είναι το απορριμματοφόρο που πρέπει να κινηθεί καθημερινά, ο δημοτικός φωτισμός που πρέπει να λειτουργεί, οι παιδικοί σταθμοί που χρειάζονται προσωπικό, οι δρόμοι που απαιτούν συντήρηση και οι κοινωνικές υπηρεσίες που πρέπει να βρίσκονται δίπλα στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.

Όταν τα οικονομικά περιθώρια στενεύουν, οι συνέπειες αργά ή γρήγορα φτάνουν στην καθημερινότητα του πολίτη.

Τι ζητά η ΚΕΔΕ από την κυβέρνηση;

Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, με πρόεδρο τον Λάζαρο Κυρίζογλου, παρουσίασε ένα πλαίσιο διεκδικήσεων που περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας και χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης.

Οι βασικές προτεραιότητες είναι:

1. Αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης

Η ΚΕΔΕ ζητά αναπροσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, ώστε οι δήμοι να μπορούν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές λειτουργικές τους ανάγκες.

Μεταξύ των στόχων που τέθηκαν είναι η σταδιακή απόδοση του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού μέσα στην επόμενη πενταετία.

2. Νέες μόνιμες προσλήψεις

Η υποστελέχωση αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα.

Η ΚΕΔΕ εκτιμά ότι υπάρχουν περίπου 35.000 κενές θέσεις στους δήμους και ζητά τριετές πρόγραμμα προσλήψεων μόνιμου προσωπικού.

Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς τι σημαίνει αυτό για μια μικρή δημοτική υπηρεσία, όπου ελάχιστοι εργαζόμενοι καλούνται να καλύψουν πολλές διαφορετικές ανάγκες.

3. Μείωση του ενεργειακού κόστους

Οι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας επιβαρύνουν σημαντικά τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.

Φωτισμός δρόμων, σχολικά κτίρια, δημοτικές εγκαταστάσεις και αντλιοστάσια απαιτούν ενέργεια.

Η ΚΕΔΕ ζητά μέτρα που θα περιορίσουν αυτή την επιβάρυνση και θα ενισχύσουν την ενεργειακή αυτονομία των δήμων.

4. Ενίσχυση των δημοτικών υποδομών

Στο επίκεντρο βρίσκονται η σχολική στέγη, οι τοπικές υποδομές, η ύδρευση, η αποχέτευση και η πολιτική προστασία.

Παράλληλα, ζητείται η επιστροφή πόρων στην Αυτοδιοίκηση από το τέλος ταφής απορριμμάτων.

5. Περισσότερη αυτονομία και ξεκάθαρες αρμοδιότητες

Η ΚΕΔΕ ζητά να σταματήσει το φαινόμενο κατά το οποίο οι δήμοι αναλαμβάνουν πρόσθετες υποχρεώσεις χωρίς να μεταφέρονται μαζί τους τα απαραίτητα χρήματα και το προσωπικό.

Η λογική είναι απλή: καμία νέα αρμοδιότητα χωρίς αντίστοιχους πόρους και μέσα.

Οι 35.000 κενές θέσεις και η πραγματικότητα πίσω από τα δημοτικά γραφεία

Ας φανταστούμε έναν μικρό δήμο.

Έχει να διαχειριστεί απορρίμματα, δρόμους, σχολεία, κοινωνικές δομές, πράσινο και καθημερινά αιτήματα πολιτών. Όμως το προσωπικό δεν επαρκεί.

Ένας εργαζόμενος μπορεί να χρειάζεται να καλύψει περισσότερες από μία ανάγκες. Μια υπηρεσία μπορεί να καθυστερεί όχι επειδή δεν υπάρχει διάθεση να εξυπηρετήσει, αλλά επειδή δεν διαθέτει τα απαραίτητα χέρια.

Από την άλλη πλευρά, ο δημότης δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει την εσωτερική οργάνωση κάθε δημοτικής υπηρεσίας. Βλέπει το αποτέλεσμα και δικαιολογημένα περιμένει λύσεις.

Εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος: δεν αρκεί να ζητάμε από έναν δήμο να λειτουργεί αποτελεσματικά. Πρέπει να έχει και τις προϋποθέσεις για να το πετύχει.

Οι 35.000 κενές θέσεις που επικαλείται η ΚΕΔΕ δεν είναι απλώς μια στατιστική αναφορά. Είναι ένα ζήτημα που επηρεάζει την ταχύτητα, την ποιότητα και την αξιοπιστία των υπηρεσιών προς τους πολίτες.

Τι υποσχέθηκε η κυβέρνηση και τι μένει να αποδειχθεί;

Το συνέδριο δεν περιορίστηκε στις διεκδικήσεις των δημάρχων. Στο τραπέζι βρέθηκαν και κυβερνητικές εξαγγελίες για την ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης.

Μεταξύ των μέτρων που έχουν αναδειχθεί περιλαμβάνονται η δημιουργία 9.000 θέσεων για κοινωνικές και προνοιακές δομές, η ετήσια απόδοση του 3% των αποθεματικών του Πράσινου Ταμείου στους δήμους, έκτακτη οικονομική ενίσχυση 140 εκατομμυρίων ευρώ για το 2026 και ενίσχυση 240 εκατομμυρίων ευρώ προς τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ).

Πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορούν να προσφέρουν σημαντική βοήθεια.

Ωστόσο, η βασική διαφωνία δεν εξαφανίζεται.

Οι δήμοι υποστηρίζουν ότι οι ενισχύσεις και οι αυξήσεις των προηγούμενων ετών δεν επαρκούν για να καλύψουν την άνοδο του λειτουργικού κόστους.

Επομένως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο τι ανακοινώθηκε, αλλά τι θα εφαρμοστεί, πότε θα εφαρμοστεί και πόσο θα αλλάξει την καθημερινή λειτουργία των δήμων.

Γιατί μια ανακοίνωση μπορεί να δημιουργήσει προσδοκίες. Μια εφαρμοσμένη απόφαση, όμως, είναι εκείνη που δημιουργεί αποτέλεσμα.

Οι μικροί δήμοι δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες με τους μεγάλους

Υπάρχει και μια άλλη πλευρά που συχνά χάνεται μέσα στις γενικές συζητήσεις.

Δεν αντιμετωπίζουν όλοι οι δήμοι τις ίδιες δυσκολίες.

Ένας μεγάλος αστικός δήμος έχει διαφορετικές ανάγκες από έναν ορεινό ή έναν νησιωτικό δήμο. Σε μια μικρή περιοχή, οι αποστάσεις, η έλλειψη προσωπικού, η γήρανση του πληθυσμού και η περιορισμένη οικονομική δραστηριότητα δημιουργούν πρόσθετα εμπόδια.

Ένα χωριό μπορεί να έχει λίγους κατοίκους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται λιγότερη φροντίδα.

Ο ηλικιωμένος που περιμένει βοήθεια στο σπίτι του, η οικογένεια που χρειάζεται έναν παιδικό σταθμό, ο επαγγελματίας που θέλει έναν αξιοπρεπή δρόμο για να εξυπηρετήσει τους πελάτες του, όλοι έχουν τις ίδιες βασικές ανάγκες.

Γι' αυτό και η ΚΕΔΕ θέτει ζήτημα ειδικής στήριξης των μικρών ορεινών και νησιωτικών δήμων.

Η ισότητα δεν σημαίνει να μοιράζονται όλοι τα ίδια χρήματα ανεξάρτητα από τις συνθήκες. Σημαίνει να έχουν όλοι πραγματική δυνατότητα να προσφέρουν αξιοπρεπείς υπηρεσίες στους κατοίκους τους.

Ο δημότης δεν ενδιαφέρεται για τις δικαιολογίες. Θέλει να βλέπει αλλαγές.

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της συζήτησης.

Ο πολίτης δεν ζει μέσα σε προϋπολογισμούς, συνεδριάσεις και διοικητικές αποφάσεις. Ζει μέσα στη γειτονιά του.

Θέλει να μπορεί να περπατήσει σε ένα ασφαλές πεζοδρόμιο. Να μην περνάει μήνες περιμένοντας μια απλή επισκευή. Να βλέπει τα σχολεία της περιοχής του συντηρημένα. Να βρίσκει ανταπόκριση όταν απευθύνεται στις υπηρεσίες του δήμου.

Και φυσικά θέλει να ξέρει πού πηγαίνουν τα χρήματα που διαχειρίζεται η δημοτική αρχή.

Από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί κάθε πρόβλημα να αποδίδεται αποκλειστικά στον δήμαρχο ή στους εργαζομένους του δήμου. Υπάρχουν οικονομικοί, θεσμικοί και γραφειοκρατικοί περιορισμοί που χρειάζονται συνολική αντιμετώπιση.

Αυτό όμως δεν αναιρεί την ανάγκη λογοδοσίας.

Η σωστή Αυτοδιοίκηση πρέπει να εξηγεί τι μπορεί να κάνει, τι δεν μπορεί να κάνει, γιατί καθυστερεί και ποιο σχέδιο έχει για να αλλάξει την κατάσταση.

Ο δημότης δικαιούται να γνωρίζει. Δεν χρειάζεται ούτε υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα ούτε σιωπή όταν κάτι δεν προχωρά.

Τελικά, τι σημαίνει ένας πραγματικά ισχυρός Δήμος;

Ένας ισχυρός δήμος δεν είναι εκείνος που έχει απλώς έναν εντυπωσιακό τίτλο, ένα μεγάλο δημαρχείο ή ωραίες παρουσιάσεις έργων.

Είναι εκείνος που διαθέτει επαρκείς πόρους, κατάλληλο προσωπικό, ξεκάθαρες αρμοδιότητες και δυνατότητα να σχεδιάζει το μέλλον του χωρίς να εξαρτά κάθε μικρή παρέμβαση από ατελείωτες διαδικασίες.

Είναι εκείνος που μπορεί να στηρίξει έναν άνθρωπο σε δύσκολη στιγμή, να φροντίσει μια σχολική αυλή, να προστατεύσει μια γειτονιά από πλημμύρες και να δώσει προοπτική σε ένα χωριό που κινδυνεύει να ερημώσει.

Το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα ολοκληρώθηκε με ένα νέο πλαίσιο διεκδικήσεων. Τώρα αρχίζει το δυσκολότερο μέρος: η διεκδίκηση να μετατραπεί σε συγκεκριμένες αποφάσεις και οι αποφάσεις σε έργα.

Το πραγματικό στοίχημα δεν βρίσκεται στην Καλαμάτα. Βρίσκεται στη γειτονιά μας.

Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, αλλά η δύναμη μιας χώρας φαίνεται πολλές φορές στα πιο μικρά πράγματα.

Στον δρόμο που επισκευάστηκε πριν προκαλέσει ατύχημα. Στο σχολείο που συντηρήθηκε εγκαίρως. Στον ηλικιωμένο που δεν αισθάνεται εγκαταλελειμμένος. Στον δημότη που δεν χρειάζεται να παρακαλά για μια υπηρεσία που δικαιούται.

Η ΚΕΔΕ ζητά ισχυρούς δήμους. Και έχει κάθε λόγο να διεκδικεί τις προϋποθέσεις για να γίνουν ισχυρότεροι.

Αλλά και οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να ζητούν κάτι εξίσου σημαντικό: να βλέπουν πού καταλήγει αυτή η προσπάθεια.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, κανένας δημότης δεν θα θυμάται πόσες ομιλίες έγιναν σε ένα συνέδριο ή πόσες φορές ακούστηκε η λέξη «αποκέντρωση».

Θα θυμάται αν άλλαξε κάτι στον τόπο του.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική μέτρηση της επιτυχίας ενός Δήμου: όχι πόσα υποσχέθηκε, αλλά πόσα κατάφερε να κάνει πράξη.

Σχόλια