Εργασία στη Σκύδρα: Όταν το μεροκάματο συνοδεύεται από φόβο, αναπάντητα ερωτήματα και δικαιώματα που πρέπει να γνωρίζουμε
Υπάρχουν εργασιακές εμπειρίες που τελειώνουν μαζί με την τελευταία βάρδια. Υπάρχουν, όμως, και εκείνες που συνεχίζουν να σε απασχολούν ακόμη και δύο χρόνια αργότερα.
Όχι απαραίτητα επειδή έχασες μια δουλειά. Αλλά επειδή θυμάσαι πώς ένιωθες όταν πήγαινες να εργαστείς, πώς αντιμετωπιζόσουν, τι έπρεπε να ανεχτείς και πόσες φορές αναρωτήθηκες αν όσα συνέβαιναν ήταν πραγματικά φυσιολογικά.
Μια προσωπική εμπειρία από εργασιακό χώρο στη Σκύδρα φέρνει στο προσκήνιο ορισμένα ερωτήματα που αφορούν πολύ περισσότερους εργαζομένους από όσους μπορεί να φανταζόμαστε.
Δεν πρόκειται για μια προσπάθεια δημόσιας διαπόμπευσης κάποιας επιχείρησης ούτε για μια γενικευμένη επίθεση σε εργοδότες. Πρόκειται για την ανάγκη να συζητηθούν συγκεκριμένες εργασιακές συμπεριφορές και να γνωρίζουν οι άνθρωποι τι προβλέπεται για τα δικαιώματά τους.
1. Όταν ο προϊστάμενος γίνεται ο λόγος που φοβάσαι να πας στη δουλειά
Ένας εργαζόμενος πηγαίνει στη δουλειά του για να προσφέρει την εργασία του και να πληρωθεί γι' αυτήν. Δεν πηγαίνει για να γίνει αποδέκτης προσβολών, φωνών ή εκφοβισμού.
Στη συγκεκριμένη εργασιακή εμπειρία, υπήρχε ένας προϊστάμενος που, σύμφωνα με όσα έζησα, χρησιμοποιούσε συχνά υβριστική συμπεριφορά απέναντι στους εργαζομένους.
Η κατάσταση έφτασε σε σημείο που ένα πρωινό επιχείρησε να μου επιτεθεί.
Από εκείνη την ημέρα αποφάσισα να μην ξαναεργαστώ πρωινή βάρδια, καθώς ο συγκεκριμένος προϊστάμενος εργαζόταν μόνο τα πρωινά.
Σκεφτείτε για λίγο τι σημαίνει αυτό στην καθημερινότητα ενός ανθρώπου.
Να πρέπει να κοιτάζεις το πρόγραμμα εργασίας σου και να σκέφτεσαι όχι μόνο τι ώρα θα δουλέψεις, αλλά και ποιον θα συναντήσεις. Να προσαρμόζεις το ωράριό σου όχι με βάση τις προσωπικές σου ανάγκες, αλλά για να αποφύγεις μια κατάσταση που σε έχει κάνει να αισθάνεσαι ανασφάλεια.
Είναι αυτό το εργασιακό περιβάλλον που πρέπει να θεωρούμε φυσιολογικό;
Κανένας τίτλος προϊσταμένου δεν δίνει σε κάποιον το δικαίωμα να προσβάλλει ή να εκφοβίζει τους ανθρώπους που εργάζονται μαζί του.
Η ιεραρχία υπάρχει για να οργανώνει την εργασία, όχι για να δημιουργεί ανθρώπους δύο κατηγοριών: εκείνους που δίνουν εντολές και εκείνους που πρέπει να ανέχονται τα πάντα.
2. Τα νυχτερινά δεν είναι χάρη του εργοδότη
Ένα ακόμη ζήτημα που προέκυψε από τη συγκεκριμένη εμπειρία αφορά τις νυχτερινές βάρδιες.
Όπως έχω βιώσει προσωπικά, οι νυχτερινές ώρες αμείβονταν με το ίδιο ωρομίσθιο που καταβαλλόταν για την ημερήσια εργασία, χωρίς να εμφανίζεται κάποια επιπλέον προσαύξηση.
Εδώ χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Στην Ελλάδα, η εργασία μεταξύ 22:00 και 06:00 προβλέπει νόμιμη προσαύξηση 25% επί του νόμιμου ωρομισθίου.
Αυτό δεν είναι προαιρετική παροχή. Είναι εργασιακό δικαίωμα.
Βεβαίως, για να διαπιστωθεί αν υπάρχει οφειλή, πρέπει να εξεταστούν οι πραγματικές αποδοχές, η μισθοδοσία και τυχόν ειδικοί όροι ή νόμιμοι συμψηφισμοί.
Αλλά υπάρχει μια απλή απορία που θα έπρεπε να μπορεί να απαντήσει κάθε εργαζόμενος:
Αν δουλεύεις τη νύχτα, γνωρίζεις αν πληρώνεσαι σύμφωνα με όσα προβλέπει η νομοθεσία;
Γιατί άλλο πράγμα είναι να συμφωνείς σε μια βάρδια και άλλο να μη γνωρίζεις πώς πρέπει να αμείβεται.
3. Πέντε ημέρες στρατιωτικής μετεκπαίδευσης και δύο εβδομάδες αναμονής
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό περιστατικό της δικής μου εμπειρίας αφορά μια υποχρέωση απέναντι στον στρατό.
Χρειάστηκε να απουσιάσω για πέντε ημέρες, καθώς κλήθηκα για στρατιωτική μετεκπαίδευση ως έφεδρος.
Οι ημέρες αυτές πληρώθηκαν, όπως προβλεπόταν στην περίπτωσή μου.
Μέχρι εδώ, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι όλα έγιναν κανονικά.
Αυτό που ακολούθησε, όμως, δημιούργησε ένα εύλογο ερώτημα.
Μετά την επιστροφή μου, παρέμεινα περίπου δύο εβδομάδες χωρίς να με καλέσουν για εργασία.
Δεν είχα παραιτηθεί. Δεν είχα ζητήσει να σταματήσω. Ήμουν διαθέσιμος να εργαστώ, καθώς η εργασιακή μου σχέση συνεχιζόταν.
Κι όμως, περίμενα χωρίς να έχω κάποια εξήγηση.
Γιατί;
Είχε αλλάξει κάτι στο πρόγραμμα; Υπήρχε κάποιος λόγος που δεν υπήρχαν βάρδιες; Είχε αποφασιστεί κάτι για την εργασιακή μου παρουσία;
Δεν έλαβα ποτέ μια ξεκάθαρη απάντηση.
Δεν είναι μόνο το οικονομικό ζήτημα που δημιουργεί προβληματισμό σε τέτοιες περιπτώσεις. Είναι και η αβεβαιότητα.
Ένας άνθρωπος που εργάζεται χρειάζεται να γνωρίζει αν υπολογίζεται κανονικά στο προσωπικό, πότε θα εργαστεί και τι συμβαίνει όταν δεν του παρέχεται εργασία.
Η ενημέρωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι στοιχειώδης επαγγελματική συμπεριφορά.
4. Η σιωπή του εργαζομένου δεν σημαίνει ότι όλα είναι σωστά
Υπάρχει μια πραγματικότητα που συχνά παραβλέπουμε.
Πολλοί εργαζόμενοι δεν αντιδρούν όταν αντιμετωπίζουν προβληματικές συμπεριφορές.
Όχι επειδή συμφωνούν. Όχι επειδή δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει.
Αλλά επειδή χρειάζονται τη δουλειά.
Ένας άνθρωπος που έχει ενοίκιο, λογαριασμούς, οικογενειακές υποχρεώσεις και καθημερινά έξοδα δεν αντιμετωπίζει την εργασία ως μια απλή επιλογή που μπορεί να εγκαταλείψει από τη μια στιγμή στην άλλη.
Μπορεί να ανεχτεί μια προσβολή επειδή φοβάται ότι θα χάσει το εισόδημά του.
Μπορεί να μη ρωτήσει για τα νυχτερινά επειδή δεν θέλει να χαρακτηριστεί δύσκολος εργαζόμενος.
Μπορεί να μη διαμαρτυρηθεί για ένα πρόγραμμα που αλλάζει συνεχώς επειδή φοβάται ότι την επόμενη εβδομάδα δεν θα υπάρχει θέση γι' αυτόν.
Και κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.
Η επιχείρηση συνεχίζει τη λειτουργία της, ο εργαζόμενος συνεχίζει να προσφέρει την εργασία του και τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μια τέτοια κατάσταση πρέπει να θεωρείται αποδεκτή.
5. Τι προβλέπει η νομοθεσία και τι πρέπει να ελέγχει ένας εργαζόμενος
Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην προσωπική εμπειρία. Υπάρχουν συγκεκριμένα δικαιώματα που κάθε εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει.
Νυχτερινή εργασία: Προβλέπεται προσαύξηση 25% επί του νόμιμου ωρομισθίου για εργασία μεταξύ 22:00 και 06:00.
Στρατιωτική μετεκπαίδευση εφέδρων: Υπάρχουν διατάξεις για την προστασία της εργασιακής σχέσης και την καταβολή αποδοχών κατά την απουσία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Μη παροχή εργασίας: Όταν ο εργαζόμενος είναι διαθέσιμος να εργαστεί αλλά ο εργοδότης δεν αποδέχεται την εργασία του, μπορεί να προκύπτουν αξιώσεις αποδοχών υπερημερίας, ανάλογα με τις περιστάσεις.
Βία και παρενόχληση: Η εργατική νομοθεσία προβλέπει προστασία από περιστατικά βίας και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας.
Όποιος αντιμετωπίζει αντίστοιχα περιστατικά μπορεί να αναζητήσει ενημέρωση από την Επιθεώρηση Εργασίας, να ζητήσει έλεγχο της μισθοδοσίας του και να συμβουλευτεί ειδικό εργατολόγο.
Η γνώση των δικαιωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα συγκρουστεί με τον εργοδότη του. Σημαίνει ότι δεν θα βρίσκεται στο σκοτάδι όταν προκύψει ένα πρόβλημα.
6. Η Σκύδρα και η ανάγκη για καλύτερες εργασιακές συνθήκες
Η Σκύδρα, όπως και πολλές άλλες μικρότερες πόλεις, έχει ανθρώπους που αναζητούν εργασία και επιχειρήσεις που χρειάζονται προσωπικό.
Σε μια μικρότερη κοινωνία, η εργασία δεν είναι πάντα εύκολο να αντικατασταθεί. Οι επιλογές μπορεί να είναι περιορισμένες και η αλλαγή εργοδότη να απαιτεί μετακινήσεις ή σημαντικές προσωπικές θυσίες.
Γι' αυτό ακριβώς χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στις εργασιακές συνθήκες.
Δεν αρκεί να υπάρχει μια θέση εργασίας. Έχει σημασία και το πώς αντιμετωπίζεται ο άνθρωπος που την καλύπτει.
Μια επιχείρηση δεν κρίνεται μόνο από την παραγωγή της, τον κύκλο εργασιών της ή την εικόνα που παρουσιάζει προς τα έξω.
Κρίνεται και από το πώς συμπεριφέρεται στους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά πίσω από τη λειτουργία της.
Και αυτό είναι ένα ζήτημα που αφορά ολόκληρη την τοπική κοινωνία.
Δεν ζητάμε προνόμια. Ζητάμε να γνωρίζουμε τα δικαιώματά μας.
Η προσωπική μου εμπειρία στη συγκεκριμένη επιχείρηση της Σκύδρας ανήκει στο παρελθόν. Τα περιστατικά, όμως, παραμένουν στη μνήμη μου επειδή με έκαναν να αναρωτηθώ πόσα πράγματα θεωρούνται φυσιολογικά σε ορισμένους εργασιακούς χώρους.
Δεν γράφω για να χαρακτηρίσω όλους τους εργοδότες ούτε για να ισχυριστώ ότι όλες οι επιχειρήσεις λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.
Υπάρχουν εργοδότες που σέβονται το προσωπικό τους, υπάρχουν σωστοί προϊστάμενοι και υπάρχουν χώροι εργασίας στους οποίους η συνεργασία βασίζεται στην αμοιβαία εκτίμηση.
Ακριβώς γι' αυτό, όμως, πρέπει να μπορούμε να συζητάμε και τις αντίθετες εμπειρίες.
Γιατί ο εργαζόμενος δεν είναι ένας αριθμός στο πρόγραμμα βαρδιών. Δεν είναι κάποιος που πρέπει να ανέχεται προσβολές επειδή χρειάζεται το εισόδημά του. Δεν είναι κάποιος που πρέπει να αναρωτιέται αν πληρώθηκε σωστά επειδή κανείς δεν μπήκε στον κόπο να του εξηγήσει τη μισθοδοσία του.
Μια δουλειά μπορεί να σου εξασφαλίζει το μεροκάματο. Δεν πρέπει, όμως, να σου στερεί την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και το δικαίωμα να γνωρίζεις τι σου αναλογεί.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα που πρέπει να κρατήσουμε: η εργασία είναι δικαίωμα και ανάγκη, αλλά ο σεβασμός προς τον εργαζόμενο δεν πρέπει να αποτελεί διαπραγματεύσιμο προνόμιο.
Σημείωση σύνταξης: Το κείμενο βασίζεται σε προσωπική μαρτυρία και δεν αποτελεί δικαστική ή διοικητική διαπίστωση παραβάσεων. Οι αναφορές αφορούν περιστατικά όπως βιώθηκαν και περιγράφηκαν από τον συντάκτη. Δεν κατονομάζεται επιχείρηση ή φυσικό πρόσωπο, ενώ κάθε πιθανή εργασιακή οφειλή χρειάζεται εξατομικευμένο έλεγχο.
Πηγές ενημέρωσης:
Επιθεώρηση Εργασίας.
Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
Αστικός Κώδικας, άρθρα 656 και 657.
Εργατική νομοθεσία για τη νυχτερινή εργασία και την προστασία από τη βία και την παρενόχληση.

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου