Ένας εργαζόμενος, τρεις δουλειές: Όταν οι αγγελίες εργασίας ψάχνουν έναν άνθρωπο για να καλύψει ολόκληρο τμήμα
Από τον υπάλληλο που πρέπει να είναι ταυτόχρονα πωλητής, γραμματέας και υπεύθυνος social media, μέχρι τον εργαζόμενο που καλείται να κάνει «ό,τι χρειαστεί» — πού τελειώνει η ευελιξία και πού αρχίζει η υπερβολική απαίτηση;
Υπάρχει μια στιγμή που πολλοί άνθρωποι έχουν ζήσει μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή τους. Ανοίγουν μια αγγελία εργασίας, διαβάζουν τον τίτλο της θέσης και σκέφτονται ότι ίσως βρήκαν κάτι ενδιαφέρον. Συνεχίζουν, όμως, να διαβάζουν και αρχίζουν να αναρωτιούνται αν πρόκειται για μία δουλειά ή για τρεις διαφορετικές θέσεις που κάποιος αποφάσισε να ενώσει σε μία.
Ο υποψήφιος καλείται να εξυπηρετεί πελάτες, να διαχειρίζεται παραγγελίες, να ενημερώνει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να παρακολουθεί αποθέματα, να απαντά σε τηλεφωνήματα και, αν περισσέψει χρόνος, να αναλαμβάνει και τις διοικητικές εκκρεμότητες. Όλα αυτά μπορεί να παρουσιάζονται ως φυσιολογικά καθήκοντα μιας θέσης με έναν γενικό τίτλο, όπως «υπάλληλος γραφείου», «υπεύθυνος καταστήματος» ή «στέλεχος υποστήριξης».
Το ερώτημα δεν είναι αν ένας εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει περισσότερα από ένα πράγματα. Η σύγχρονη εργασία συχνά απαιτεί προσαρμοστικότητα, συνεργασία και διάθεση να βοηθήσεις όταν προκύπτει μια έκτακτη ανάγκη.
Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό: πότε η πολυδιάστατη εργασία αποτελεί μια λογική απαίτηση και πότε μετατρέπεται σε προσπάθεια να καλυφθούν πολλές ανάγκες με έναν μόνο άνθρωπο;
Η αγγελία που μοιάζει με λίστα ολόκληρου τμήματος
Ας φανταστούμε μια μικρή επιχείρηση που αναζητά υπάλληλο γραφείου. Ο τίτλος ακούγεται συνηθισμένος. Όταν, όμως, ο υποψήφιος διαβάζει τις αρμοδιότητες, ανακαλύπτει ότι πρέπει να απαντά στα τηλέφωνα, να εκδίδει παραστατικά, να διαχειρίζεται το ηλεκτρονικό κατάστημα, να ετοιμάζει αναρτήσεις για τα social media, να επικοινωνεί με προμηθευτές και να οργανώνει τις αποστολές των προϊόντων.
Δεν είναι απαραίτητο κάθε μία από αυτές τις εργασίες να απαιτεί ξεχωριστό εργαζόμενο σε κάθε επιχείρηση. Σε μια μικρή εταιρεία, ορισμένα καθήκοντα μπορούν πράγματι να συνδυαστούν. Υπάρχει, όμως, διαφορά ανάμεσα σε έναν ρόλο με συμπληρωματικές αρμοδιότητες και σε μια θέση που συγκεντρώνει διαφορετικές ειδικότητες, χωρίς να εξηγεί πώς θα εκτελούνται όλες αυτές οι εργασίες μέσα στην ίδια ημέρα.
Αν ο εργαζόμενος πρέπει να δημιουργεί διαφημιστικό περιεχόμενο, να εξυπηρετεί ταυτόχρονα πελάτες και να διαχειρίζεται οικονομικές εκκρεμότητες, δεν αρκεί να γνωρίζει λίγο από όλα. Χρειάζεται χρόνο, συγκέντρωση και συγκεκριμένες προτεραιότητες.
Και εδώ εμφανίζεται η πρώτη αντίφαση: η αγγελία μπορεί να περιγράφει έναν άνθρωπο που πρέπει να τα κάνει όλα, αλλά να μην αναφέρει ποια εργασία προηγείται όταν όλα γίνονται επείγοντα.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός των καθηκόντων
Μια δουλειά μπορεί να περιλαμβάνει δέκα αρμοδιότητες και να παραμένει απολύτως διαχειρίσιμη. Μια άλλη μπορεί να έχει μόνο τέσσερις, αλλά να απαιτεί συνεχή εναλλαγή προσοχής, διαφορετικές δεξιότητες και ταυτόχρονη αντιμετώπιση απρόβλεπτων περιστατικών.
Σκεφτείτε έναν εργαζόμενο σε ένα κατάστημα. Εξυπηρετεί έναν πελάτη, χτυπά το τηλέφωνο, φτάνει μια παραγγελία και ο υπεύθυνος τού ζητά να ελέγξει αμέσως το απόθεμα. Λίγο αργότερα, κάποιος παραπονιέται επειδή δεν απαντήθηκε ένα μήνυμα εγκαίρως.
Όλα αυτά μπορεί να αποτελούν μέρος της καθημερινότητας μιας επιχείρησης. Το ζήτημα ξεκινά όταν κανείς δεν αποφασίζει τι πρέπει να περιμένει. Ο εργαζόμενος βρίσκεται στη μέση, προσπαθώντας να ικανοποιήσει όλους, ενώ κάθε καθυστέρηση μπορεί να εκληφθεί ως προσωπική του αποτυχία.
Στην πράξη, δεν του ζητούν απλώς να εργαστεί. Του ζητούν να διαχειριστεί τις συγκρούσεις ανάμεσα στις απαιτήσεις των άλλων, χωρίς απαραίτητα να του δίνουν την εξουσία να θέσει προτεραιότητες.
Η υπερφόρτωση δεν μετριέται μόνο με το πόσα πράγματα έχεις να κάνεις, αλλά και με το πόσα πράγματα απαιτούν την προσοχή σου την ίδια στιγμή.
Η λέξη «ευελιξία» μπορεί να σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα
Η ευελιξία είναι χρήσιμη όταν ένας εργαζόμενος μπορεί να βοηθήσει έναν συνάδελφο, να αναλάβει προσωρινά μια έκτακτη εργασία ή να μάθει μια νέα διαδικασία. Είναι ακόμη πιο σημαντική σε μικρές επιχειρήσεις, όπου οι ρόλοι δεν είναι πάντα τόσο αυστηρά διαχωρισμένοι όσο σε έναν μεγάλο οργανισμό.
Ωστόσο, η ίδια λέξη μπορεί να χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια εντελώς διαφορετική κατάσταση: έναν εργαζόμενο που δεν ξέρει ποια ακριβώς είναι η θέση του, ποια καθήκοντα θεωρούνται βασικά και ποια προστίθενται κάθε φορά που προκύπτει μια ανάγκη.
Στην πρώτη περίπτωση, η ευελιξία λειτουργεί προς όφελος της ομάδας. Στη δεύτερη, μπορεί να δημιουργεί μια μόνιμη ασάφεια, στην οποία κάθε νέα υποχρέωση παρουσιάζεται ως αυτονόητη.
Η διαφορά φαίνεται και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται μια δύσκολη ημέρα. Αν υπάρχει συνεννόηση, ο υπεύθυνος μπορεί να πει: «Σήμερα έχουμε αυξημένη δουλειά, ας αφήσουμε αυτή την εργασία για αύριο». Αντίθετα, όταν όλα θεωρούνται εξίσου επείγοντα, το μήνυμα προς τον εργαζόμενο είναι ότι πρέπει να τα προλάβει όλα, ανεξάρτητα από τις πραγματικές δυνατότητες του χρόνου του.
Η ευελιξία, επομένως, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν όρια. Σημαίνει ότι υπάρχει δυνατότητα προσαρμογής χωρίς να χάνεται κάθε σταθερότητα.
Οι αρμοδιότητες που δεν γράφτηκαν ποτέ στην αγγελία
Υπάρχει και μια λιγότερο ορατή πλευρά του προβλήματος. Ορισμένες από τις απαιτήσεις μιας θέσης δεν εμφανίζονται στην αγγελία, αλλά αποκαλύπτονται αφού ο εργαζόμενος ξεκινήσει.
Στην αρχή, του λένε ότι θα ασχολείται κυρίως με την εξυπηρέτηση πελατών. Μετά από λίγες ημέρες, του αναθέτουν την παρακολούθηση των παραγγελιών. Αργότερα, πρέπει να ενημερώνει τα κοινωνικά δίκτυα, να καλύπτει τα κενά ενός συναδέλφου και να αναλαμβάνει εργασίες που προηγουμένως έκανε κάποιος άλλος.
Κάθε προσθήκη, ξεχωριστά, μπορεί να μοιάζει μικρή. Όταν, όμως, συσσωρεύονται, αλλάζουν ουσιαστικά τη φύση της θέσης.
Το πιο δύσκολο είναι ότι ο εργαζόμενος μπορεί να διστάζει να εκφράσει την αντίρρησή του. Φοβάται μήπως χαρακτηριστεί δύσκολος, αρνητικός ή ανεπαρκής. Έτσι, προσπαθεί να ανταποκριθεί, ακόμη κι όταν καταλαβαίνει ότι ο χρόνος δεν φτάνει.
Και όσο περισσότερο καταφέρνει να καλύπτει τα κενά, τόσο πιο εύκολο γίνεται να θεωρηθεί η πρόσθετη προσπάθειά του ως ο νέος κανόνας.
Κάπως έτσι, μια έκτακτη εξυπηρέτηση μπορεί να γίνει μόνιμη αρμοδιότητα χωρίς να προηγηθεί ουσιαστική συζήτηση.
Δεν είναι παράλογο να αλλάζουν οι ανάγκες μιας επιχείρησης. Είναι, όμως, εύλογο ο εργαζόμενος να ενημερώνεται για αυτές τις αλλαγές και να συζητά πώς επηρεάζουν το αντικείμενο, τον χρόνο και τις ευθύνες της δουλειάς του.
Ποιος αποφασίζει τι είναι λογικό να ζητηθεί;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ίδια για όλες τις επιχειρήσεις. Ένα μικρό οικογενειακό κατάστημα έχει διαφορετικές ανάγκες από μια μεγάλη εταιρεία με ξεχωριστά τμήματα. Ούτε κάθε συνδυασμός αρμοδιοτήτων είναι από μόνος του προβληματικός.
Για να αξιολογηθεί μια θέση, χρειάζεται να εξεταστούν ορισμένα πρακτικά στοιχεία:
Ο χρόνος: Μπορούν τα καθήκοντα να ολοκληρωθούν μέσα στο συμφωνημένο ωράριο με ρεαλιστικό ρυθμό;
Οι δεξιότητες: Συνδέονται οι αρμοδιότητες μεταξύ τους ή απαιτούν ουσιαστικά διαφορετική εξειδίκευση;
Οι προτεραιότητες: Είναι σαφές τι προηγείται όταν προκύπτουν πολλές απαιτήσεις ταυτόχρονα;
Η ευθύνη: Ζητείται από τον εργαζόμενο να αναλάβει αποτελέσματα για τα οποία διαθέτει την απαραίτητη εκπαίδευση, πρόσβαση και αρμοδιότητα;
Οι όροι: Αν ο ρόλος διευρύνεται σημαντικά, υπάρχει καθαρή συζήτηση για το αντικείμενο, την αμοιβή και τις υπόλοιπες συνθήκες εργασίας;
Αυτά τα ερωτήματα δεν αποτελούν απαίτηση για μια θέση χωρίς δυσκολίες. Αποτελούν έναν τρόπο να ξεχωρίσουμε μια απαιτητική εργασία από μια θέση στην οποία οι απαιτήσεις παραμένουν αόριστες και απεριόριστες.
Ο εργαζόμενος δεν χρειάζεται να κάνει μόνο όσα του είναι ευχάριστα. Χρειάζεται, όμως, να γνωρίζει τι αναλαμβάνει, με ποιους όρους και με ποια μέσα.
Τι μπορεί να προσέξει ένας υποψήφιος πριν πει το «ναι»;
Η αγγελία δεν αποκαλύπτει πάντοτε ολόκληρη την πραγματικότητα μιας θέσης. Μπορεί, ωστόσο, να δώσει ενδείξεις για το αν ο ρόλος έχει περιγραφεί με σαφήνεια.
Εκφράσεις όπως «θα αναλαμβάνει κάθε εργασία που απαιτείται», «πρέπει να μπορεί να ανταποκρίνεται σε πολλαπλές ανάγκες» ή «αναζητούμε άνθρωπο για όλες τις δουλειές» δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι μια θέση είναι κακή. Είναι, όμως, καλός λόγος να ζητηθούν διευκρινίσεις.
Σε μια συνέντευξη, ο υποψήφιος μπορεί να ρωτήσει:
Ποιες είναι οι βασικές καθημερινές αρμοδιότητες της θέσης;
Πώς κατανέμεται συνήθως ο χρόνος ανάμεσα στις διαφορετικές εργασίες;
Ποια καθήκοντα αναλαμβάνει ήδη κάποιο άλλο μέλος της ομάδας;
Τι συμβαίνει όταν δύο ή περισσότερες εργασίες πρέπει να γίνουν ταυτόχρονα;
Πρόκειται για σταθερές αρμοδιότητες ή για περιστασιακή υποστήριξη άλλων τμημάτων;
Οι ερωτήσεις αυτές δεν δείχνουν έλλειψη διάθεσης για δουλειά. Δείχνουν ότι ο υποψήφιος θέλει να καταλάβει τι ακριβώς αναλαμβάνει.
Και κάτι ακόμη: δεν χρειάζεται να απορρίπτει κανείς μια θέση μόνο και μόνο επειδή περιλαμβάνει πολλές αρμοδιότητες. Χρειάζεται να εξετάζει αν αυτές οι αρμοδιότητες συνθέτουν έναν πραγματικό, κατανοητό ρόλο ή αν παραμένουν μια ανοιχτή λίστα υποχρεώσεων χωρίς σαφή όρια.
Όταν η επιχείρηση χρειάζεται περισσότερα από έναν άνθρωπο
Ας δούμε το ζήτημα και από την πλευρά του εργοδότη. Μια μικρή επιχείρηση μπορεί να πιέζεται οικονομικά, να μην έχει τη δυνατότητα να προσλάβει ξεχωριστό υπάλληλο για κάθε ανάγκη και να προσπαθεί να οργανώσει καλύτερα τις λειτουργίες της.
Αυτή η πραγματικότητα δεν πρέπει να αγνοείται. Ούτε είναι παράλογο να αναζητά κάποιος εργαζόμενο με περισσότερες από μία δεξιότητες.
Υπάρχει, όμως, διαφορά ανάμεσα στην εξοικονόμηση πόρων μέσω μιας καλά οργανωμένης θέσης και στην προσπάθεια να μεταφερθεί όλο το βάρος της υποστελέχωσης σε έναν άνθρωπο.
Αν μια επιχείρηση χρειάζεται σταθερά κάποιον για την εξυπηρέτηση πελατών, κάποιον για τη διαχείριση του ηλεκτρονικού εμπορίου και κάποιον για την προβολή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αξίζει να εξετάσει αν οι τρεις λειτουργίες μπορούν πράγματι να εκτελούνται αποτελεσματικά από ένα άτομο. Ίσως ορισμένες να μπορούν να συνδυαστούν. Ίσως άλλες να χρειάζονται διαφορετική κατανομή, εκπαίδευση ή εξωτερική υποστήριξη.
Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργηθούν τεχνητά περισσότερες θέσεις εργασίας. Είναι να μη θεωρείται δεδομένο ότι κάθε επιχειρηματική ανάγκη μπορεί να καλυφθεί απλώς προσθέτοντας μία ακόμη υποχρέωση στον ίδιο εργαζόμενο.
Μια θέση που περιγράφεται καθαρά βοηθά και τις δύο πλευρές. Ο εργοδότης γνωρίζει τι μπορεί να περιμένει και ο εργαζόμενος καταλαβαίνει πού αρχίζουν και πού τελειώνουν οι ευθύνες του. Αυτό δεν εγγυάται ότι δεν θα υπάρξουν δυσκολίες. Δημιουργεί, όμως, μια καλύτερη βάση για συνεργασία.
Δεν είναι όλοι οι εργαζόμενοι υποχρεωμένοι να αποδεικνύουν καθημερινά ότι αντέχουν τα πάντα
Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι αυτής της συζήτησης να είναι η ενοχή που μπορεί να αισθανθεί ένας εργαζόμενος όταν δεν προλαβαίνει.
Ένας άνθρωπος μπορεί να φύγει από τη δουλειά και να σκέφτεται ότι άφησε αναπάντητα μηνύματα, ότι δεν ολοκλήρωσε μια αναφορά ή ότι κάποιος περίμενε περισσότερο από όσο έπρεπε. Μπορεί να αναρωτιέται αν ήταν αρκετά γρήγορος, αν έπρεπε να είχε οργανωθεί καλύτερα ή αν κάποιος άλλος θα τα κατάφερνε στη θέση του.
Κάποιες φορές, πράγματι, χρειάζεται καλύτερη οργάνωση, περισσότερη εξάσκηση ή διαφορετικός τρόπος εργασίας. Άλλες φορές, όμως, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην προσωπική προσπάθεια, αλλά στον τρόπο με τον οποίο έχουν κατανεμηθεί οι απαιτήσεις.
Αν ο χρόνος δεν επαρκεί ακόμη και με σωστή οργάνωση, η συνεχής αυτομομφή δεν λύνει το πρόβλημα. Αν κάθε νέα υποχρέωση προστίθεται χωρίς να αφαιρείται κάποια άλλη, η προσπάθεια να τα προλάβει όλα μπορεί απλώς να κρύβει προσωρινά μια δυσλειτουργία.
Ο εργαζόμενος δεν είναι μηχανισμός που λειτουργεί καλύτερα όσο περισσότερες εντολές δέχεται. Είναι άνθρωπος που χρειάζεται να καταλαβαίνει τι έχει προτεραιότητα, να μπορεί να συγκεντρώνεται και να έχει ρεαλιστικές συνθήκες για να παράγει σωστή δουλειά.
Και η σωστή δουλειά δεν σημαίνει μόνο να τελειώνουν πολλές εργασίες. Σημαίνει να γίνονται με την απαιτούμενη ποιότητα, χωρίς να μετατρέπεται κάθε εργάσιμη ημέρα σε έναν αγώνα να μη μείνει τίποτα πίσω.
Το πραγματικό κόστος μιας αγγελίας χωρίς όρια
Όταν μια θέση εργασίας συγκεντρώνει υπερβολικά πολλές αρμοδιότητες, το κόστος δεν περιορίζεται στον άνθρωπο που την αναλαμβάνει. Μπορεί να εμφανιστεί σε καθυστερήσεις, λάθη, δυσκολίες στην εξυπηρέτηση πελατών, απογοήτευση και τελικά στην αποχώρηση ενός εργαζομένου που η επιχείρηση χρειάζεται να αντικαταστήσει.
Από την άλλη πλευρά, όταν οι αρμοδιότητες είναι σαφείς, οι προτεραιότητες κατανοητές και οι προσδοκίες ρεαλιστικές, ένας εργαζόμενος με πολλές δεξιότητες μπορεί να προσφέρει πραγματικά σημαντική αξία.
Γι' αυτό και το ζήτημα δεν είναι πόσες κουκκίδες περιλαμβάνει μια αγγελία. Είναι τι κρύβεται πίσω από καθεμία από αυτές.
Μια λίστα καθηκόντων μπορεί να περιγράφει μια ενδιαφέρουσα θέση με ποικιλία και δυνατότητες εξέλιξης. Μπορεί, όμως, να περιγράφει και μια θέση στην οποία κανείς δεν έχει αποφασίσει τι ακριβώς πρέπει να κάνει ένας άνθρωπος όταν όλα θεωρούνται δική του ευθύνη.
Η διαφορά δεν φαίνεται πάντα στον τίτλο της αγγελίας. Φαίνεται στις απαντήσεις που δίνονται όταν ο υποψήφιος ρωτά πώς λειτουργεί πραγματικά η δουλειά.
Επίλογος: Η πρόσληψη ενός ανθρώπου δεν είναι πρόσληψη απεριόριστων δυνατοτήτων
Δεν είναι κακό να ζητά μια επιχείρηση έναν εργαζόμενο με πολλές γνώσεις. Δεν είναι παράλογο να χρειάζεται κάποιος να βοηθήσει πέρα από το αυστηρά συνηθισμένο αντικείμενό του. Η επαγγελματική ζωή απαιτεί συνεργασία, προσαρμογή και υπευθυνότητα.
Αλλά η ευελιξία δεν μπορεί να σημαίνει ότι κάθε ανάγκη μετατρέπεται αυτομάτως σε υποχρέωση του ίδιου ανθρώπου. Ούτε η διάθεση για εργασία πρέπει να μετριέται από το πόσα διαφορετικά καθήκοντα μπορεί κάποιος να φορτωθεί πριν παραδεχτεί ότι δεν προλαβαίνει.
Πίσω από κάθε βιογραφικό υπάρχει ένας άνθρωπος που ψάχνει να εργαστεί, να πληρώσει τις υποχρεώσεις του, να αποκτήσει εμπειρία και να χτίσει μια πιο σταθερή ζωή. Δεν αναζητούν όλοι την τέλεια δουλειά. Πολλοί αναζητούν απλώς μια ευκαιρία που να μπορούν να καταλάβουν, να αναλάβουν και να υπηρετήσουν σωστά.
Μια σοβαρή αγγελία δεν χρειάζεται να υπόσχεται μια εύκολη δουλειά. Χρειάζεται να περιγράφει με ειλικρίνεια μια πραγματική δουλειά.
Γιατί ο εργαζόμενος μπορεί να μάθει νέες δεξιότητες, να αναλάβει ευθύνες και να εξελιχθεί. Δεν μπορεί, όμως, να είναι ταυτόχρονα τρεις διαφορετικοί εργαζόμενοι, χωρίς να συζητηθούν ο χρόνος, οι δυνατότητες και οι όροι αυτής της απαίτησης.
Και ίσως, πριν αναρωτηθούμε αν ένας υποψήφιος είναι αρκετά ικανός για μια αγγελία που ζητά τα πάντα, θα έπρεπε να αναρωτηθούμε κάτι εξίσου σημαντικό:
Έχει σχεδιαστεί αυτή η θέση για να μπορεί ένας άνθρωπος να κάνει σωστά τη δουλειά του ή απλώς για να μη χρειαστεί η επιχείρηση να προσλάβει περισσότερους ανθρώπους;

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου