Η ζωή στην επαρχία συχνά παρουσιάζεται ως η πιο ήρεμη και ανθρώπινη πλευρά της Ελλάδας. Μικρότερες αποστάσεις, πιο χαλαροί ρυθμοί, γνωστά πρόσωπα στους δρόμους, γείτονες που χαιρετούν ο ένας τον άλλον και μια καθημερινότητα μακριά από την ένταση των μεγάλων πόλεων.
Όμως υπάρχει και μια άλλη πλευρά.
Σε μια μικρή πόλη ή ένα χωριό, η ιδιωτικότητα μπορεί να γίνει πολύ πιο δύσκολη υπόθεση. Όταν οι περισσότεροι γνωρίζονται μεταξύ τους, μια προσωπική υπόθεση μπορεί εύκολα να γίνει θέμα συζήτησης.
Όταν η προσωπική ζωή γίνεται... δημόσια
Σε μια μεγάλη πόλη μπορεί να φύγεις από το σπίτι, να πας στη δουλειά, για καφέ ή για ψώνια και να μη σε γνωρίζει σχεδόν κανείς.
Στην επαρχία τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Μπορεί να συναντήσεις γνωστούς σχεδόν παντού. Και αυτό έχει τα θετικά του. Υπάρχει μια αίσθηση οικειότητας και κοινότητας.
Υπάρχει όμως και το άλλο πρόσωπο: η αίσθηση ότι κάποιος πάντα βλέπει, ακούει ή σχολιάζει.
Πού πήγες;
Με ποιον ήσουν;
Γιατί δεν εμφανίστηκες εκεί που πήγαινες συνήθως;
Ποιον χαιρέτησες;
Γιατί μιλούσες με τον συγκεκριμένο άνθρωπο;
Ερωτήσεις που μπορεί να φαίνονται αθώες, αλλά όταν επαναλαμβάνονται μπορούν να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι η προσωπική ζωή δεν είναι πραγματικά προσωπική.
Η δύναμη του «τι θα πει ο κόσμος»
Ίσως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των μικρών κοινωνιών είναι η δύναμη της κοινωνικής γνώμης.
Κάποιος μπορεί να θέλει να αλλάξει δουλειά, να μετακομίσει, να ξεκινήσει μια σχέση, να χωρίσει, να αλλάξει τρόπο ζωής ή απλώς να κάνει κάτι διαφορετικό.
Και πριν πάρει την απόφασή του, μπορεί να σκεφτεί:
«Τι θα πουν οι άλλοι;»
Αυτό το «τι θα πει ο κόσμος» έχει επηρεάσει γενιές ανθρώπων.
Το πρόβλημα είναι ότι όταν κάποιος προσπαθεί συνεχώς να ζήσει σύμφωνα με τις προσδοκίες των άλλων, υπάρχει κίνδυνος να ξεχάσει τι θέλει πραγματικά ο ίδιος.
Από την πληροφορία στη φήμη
Σε μια μικρή κοινωνία, μια πληροφορία μπορεί να ταξιδέψει πολύ γρήγορα.
Κάποιος βλέπει κάτι.
Το αναφέρει σε έναν γνωστό.
Ο γνωστός το μεταφέρει σε κάποιον άλλον.
Και κάπου εκεί μπορεί να αρχίσει η παραμόρφωση.
Αυτό που αρχικά ήταν:
«Τον είδα να μιλάει με κάποιον.»
μπορεί μετά από λίγες μεταφορές να γίνει:
«Κάτι συμβαίνει μεταξύ τους.»
Και τελικά μια υπόθεση να παρουσιάζεται σαν γεγονός.
Εκεί βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος: όχι μόνο στο ότι οι άνθρωποι μιλούν, αλλά στο ότι μια πληροφορία μπορεί να αλλάξει καθώς περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Γιατί δεν είναι όλοι οι άνθρωποι στην επαρχία ίδιοι
Βέβαια, θα ήταν άδικο να πούμε ότι όλοι οι άνθρωποι στις μικρές κοινωνίες είναι αδιάκριτοι ή κουτσομπόληδες.
Υπάρχουν άνθρωποι που σέβονται απόλυτα την προσωπική ζωή των άλλων.
Υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να γνωρίζουν κάτι και να μην το μεταφέρουν ποτέ.
Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που βοηθούν πραγματικά ο ένας τον άλλον και δημιουργούν μια ισχυρή αίσθηση κοινότητας.
Γι' αυτό το πρόβλημα δεν είναι «η επαρχία».
Είναι η συμπεριφορά ορισμένων ανθρώπων μέσα σε μια κοινωνία όπου οι αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων είναι μικρές.
Η επαρχία έχει και τεράστια πλεονεκτήματα
Παρά τα παραπάνω, η ζωή στην επαρχία έχει πολλά πράγματα που δύσκολα βρίσκει κανείς σε μια μεγαλούπολη.
Οι άνθρωποι μπορούν να δημιουργήσουν πραγματικές σχέσεις με τους γείτονές τους.
Υπάρχει μεγαλύτερη αίσθηση κοινότητας.
Οι αποστάσεις είναι μικρότερες.
Η καθημερινότητα μπορεί να είναι πιο ήρεμη.
Υπάρχει ευκολότερη πρόσβαση στη φύση και συχνά πιο άμεση επαφή με την τοπική κοινωνία.
Για πολλούς ανθρώπους αυτά είναι ανεκτίμητα.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να μετατρέψουμε τις μικρές πόλεις σε απρόσωπες μεγαλουπόλεις.
Το ζητούμενο είναι να κρατήσουμε την ανθρώπινη επαφή χωρίς να χάσουμε τον σεβασμό στην ιδιωτικότητα.
Μπορούμε να γνωρίζουμε χωρίς να παρεμβαίνουμε
Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για κάθε μικρή κοινωνία.
Μπορείς να ξέρεις ποιος είναι ο άνθρωπος που μένει δίπλα σου χωρίς να χρειάζεται να ξέρεις όλες τις λεπτομέρειες της ζωής του.
Μπορείς να ενδιαφέρεσαι χωρίς να ανακρίνεις.
Μπορείς να συμβουλεύεις χωρίς να επιβάλλεσαι.
Μπορείς να ακούσεις κάτι χωρίς να το μεταφέρεις.
Και κυρίως, μπορείς να αφήσεις έναν άνθρωπο να κάνει τις επιλογές του χωρίς να απαιτείς να τις καταλάβεις.
Η πραγματική ελευθερία μιας μικρής κοινωνίας
Ίσως τελικά το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσουμε να γνωρίζουμε ο ένας τον άλλον.
Είναι να μάθουμε να γνωρίζουμε χωρίς να κρίνουμε και να ενδιαφερόμαστε χωρίς να εισβάλλουμε.
Γιατί η επαρχία μπορεί να είναι ένας τόπος όπου οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους.
Δεν χρειάζεται όμως να γίνει ένας τόπος όπου όλοι θεωρούν ότι δικαιούνται να γνωρίζουν τα πάντα για όλους.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγάλη αλλαγή που χρειάζονται οι μικρές κοινωνίες: περισσότερη ανθρώπινη επαφή, αλλά ταυτόχρονα περισσότερος σεβασμός στα προσωπικά όρια.
Γιατί το να γνωρίζεις έναν άνθρωπο δεν σημαίνει ότι σου ανήκει και η ζωή του.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου