Υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν πραγματικά να βοηθήσουν. Βλέπουν έναν φίλο, έναν συγγενή ή έναν γνωστό να περνάει μια δύσκολη κατάσταση και αισθάνονται την ανάγκη να πουν τη γνώμη τους.
Μερικές φορές, όμως, αυτό που ξεκινά ως ενδιαφέρον καταλήγει να γίνεται παρέμβαση.
Γιατί υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο «θέλω να σε βοηθήσω» και στο «θέλω να σου πω τι πρέπει να κάνεις».
Και το ερώτημα είναι: πότε ακριβώς περνάμε αυτή τη γραμμή;
Η συμβουλή δεν είναι πάντα κακή
Το να δώσεις μια συμβουλή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αδιακρίνεσαι.
Όταν κάποιος μας ζητά τη γνώμη μας, όταν γνωρίζουμε καλά την κατάσταση ή όταν υπάρχει πραγματικός λόγος ανησυχίας, μια ειλικρινής συμβουλή μπορεί να είναι πολύτιμη.
Το σημαντικό είναι ο τρόπος.
Άλλο είναι να πεις «αν θέλεις τη γνώμη μου, εγώ θα το έβλεπα έτσι» και άλλο να πεις «κάνε αυτό, γιατί αυτό είναι το σωστό».
Στην πρώτη περίπτωση αφήνεις την απόφαση στον άλλον. Στη δεύτερη, αρχίζεις να παίρνεις εσύ τη θέση του.
Η διατήρηση προσωπικών ορίων είναι σημαντικό κομμάτι των ανθρώπινων σχέσεων, καθώς τα όρια καθορίζουν τι είμαστε διατεθειμένοι να δεχτούμε από τους άλλους και τι όχι.
Όταν κανείς δεν ζήτησε τη γνώμη σου
Ίσως εδώ βρίσκεται το πρώτο μεγάλο σημάδι.
Κάποιος μπορεί απλώς να θέλει να μιλήσει. Να εκφράσει αυτό που αισθάνεται. Να βγάλει από μέσα του κάτι που τον απασχολεί.
Και εμείς, αντί να τον ακούσουμε, αρχίζουμε αμέσως τις συμβουλές.
«Εγώ στη θέση σου θα…»
«Γιατί δεν κάνεις…»
«Έπρεπε ήδη να…»
«Σου τα έλεγα εγώ…»
Το πρόβλημα είναι ότι ο άνθρωπος απέναντί μας μπορεί να μη ζήτησε λύση. Μπορεί να ζήτησε απλώς έναν άνθρωπο που θα τον ακούσει.
Έρευνα σχετικά με την ακρόαση και τη συμβουλευτική έχει επισημάνει ότι η πολύ γρήγορη παροχή ανεπιθύμητων συμβουλών μπορεί να ενοχλήσει τον συνομιλητή και να μειώσει την αίσθηση αυτονομίας του.
Όταν η συμβουλή γίνεται κριτική
Υπάρχει ακόμη ένα σημείο στο οποίο η συμβουλή αλλάζει χαρακτήρα.
Όταν δεν προσπαθεί πλέον να βοηθήσει αλλά να κρίνει.
«Εσύ πάντα έτσι κάνεις.»
«Πάλι το ίδιο λάθος έκανες.»
«Δεν ξέρεις να διαχειρίζεσαι τη ζωή σου.»
«Αν με άκουγες, δεν θα είχες αυτά τα προβλήματα.»
Σε αυτή την περίπτωση δεν μιλάμε πλέον απλώς για συμβουλή.
Μιλάμε για αξιολόγηση του άλλου.
Και κανείς δεν θέλει να αισθάνεται ότι κάθε φορά που μιλάει για ένα πρόβλημά του θα πρέπει να περάσει από… εξετάσεις.
Όταν κάποιος επιμένει ενώ έχεις πει «όχι»
Αυτό είναι ίσως το πιο ξεκάθαρο σημάδι.
Μπορεί να ακούσεις μια συμβουλή και να αποφασίσεις ότι δεν σε εκφράζει.
«Σε ευχαριστώ, αλλά θα το χειριστώ διαφορετικά.»
Αν ο άλλος το σεβαστεί, η συζήτηση τελειώνει εκεί.
Αν όμως συνεχίσει:
«Όχι, δεν κατάλαβες.»
«Πρέπει να κάνεις αυτό που σου λέω.»
«Θα το μετανιώσεις.»
«Εγώ ξέρω καλύτερα.»
τότε η συμβουλή αρχίζει να μετατρέπεται σε πίεση.
Και όταν η πίεση συνεχίζεται παρά το ξεκάθαρο όριο, το πρόβλημα δεν είναι πλέον η συμβουλή αλλά η έλλειψη σεβασμού στην επιλογή του άλλου.
Δεν ξέρουμε πάντα όλη την ιστορία
Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές συμβουλεύουμε ανθρώπους χωρίς να γνωρίζουμε όλα τα δεδομένα.
Βλέπουμε ένα κομμάτι μιας κατάστασης και θεωρούμε ότι γνωρίζουμε ολόκληρη την εικόνα.
Δεν ξέρουμε τι έχει προηγηθεί.
Δεν ξέρουμε τι έχει ειπωθεί πίσω από κλειστές πόρτες.
Δεν ξέρουμε τι αισθάνεται πραγματικά ο άλλος.
Κι όμως, μερικές φορές μιλάμε σαν να έχουμε όλες τις απαντήσεις.
Ίσως γι' αυτό μια καλή συμβουλή ξεκινά συχνά όχι με μια απάντηση, αλλά με μια ερώτηση.
«Θέλεις να σου πω τη γνώμη μου ή θέλεις απλώς να σε ακούσω;»
Μια τόσο απλή ερώτηση μπορεί να αλλάξει ολόκληρη τη συζήτηση.
Η διαφορά ανάμεσα στη βοήθεια και στον έλεγχο
Ο άνθρωπος που πραγματικά θέλει να βοηθήσει δεν χρειάζεται απαραίτητα να επιβάλει τη λύση του.
Μπορεί να πει τη γνώμη του και να αφήσει τον άλλον να αποφασίσει.
Μπορεί να διαφωνεί χωρίς να προσπαθεί να επιβληθεί.
Μπορεί να ανησυχεί χωρίς να γίνεται ελεγκτικός.
Η υποστήριξη και η συμβουλή μπορούν να συνυπάρχουν με τον σεβασμό στην αυτονομία του άλλου. Ακόμη και σε επαγγελματικά πλαίσια, όπως η ψυχοθεραπεία, η σύγχρονη προσέγγιση δίνει ιδιαίτερη σημασία στο να διατηρεί ο άνθρωπος την αυτονομία του και να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν.
Μερικές φορές η καλύτερη συμβουλή είναι η σιωπή
Δεν χρειάζεται κάθε πρόβλημα να έχει άμεση λύση.
Μερικές φορές ο άλλος χρειάζεται απλώς έναν άνθρωπο που θα καθίσει δίπλα του και θα ακούσει.
Χωρίς «εγώ στη θέση σου».
Χωρίς «στα έλεγα».
Χωρίς «πρέπει».
Χωρίς να προσπαθήσει να διορθώσει τη ζωή του άλλου.
Γιατί το να ακούς πραγματικά κάποιον είναι κι αυτό ένας τρόπος να τον βοηθάς.
Τελικά, πότε η συμβουλή γίνεται αδιακρισία;
Ίσως η απάντηση είναι απλή:
Η συμβουλή γίνεται αδιακρισία όταν σταματά να σέβεται την επιλογή του άλλου.
Όταν δίνεται χωρίς να ζητηθεί.
Όταν επαναλαμβάνεται παρά την άρνηση.
Όταν συνοδεύεται από κριτική.
Όταν βασίζεται σε υποθέσεις.
Και κυρίως, όταν ο άνθρωπος που συμβουλεύει ενδιαφέρεται περισσότερο να αποδείξει ότι έχει δίκιο παρά να καταλάβει τι πραγματικά χρειάζεται ο άλλος.
Ίσως λοιπόν πριν δώσουμε την επόμενη συμβουλή, αξίζει να κάνουμε μια πολύ απλή ερώτηση:
«Θες τη γνώμη μου ή θέλεις απλώς να σε ακούσω;»
Γιατί μερικές φορές η μεγαλύτερη βοήθεια που μπορούμε να προσφέρουμε δεν είναι να πούμε στον άλλον τι να κάνει.
Είναι να του δώσουμε τον χώρο να αποφασίσει μόνος του.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου